بنام خداوند بخشنده مهربان - سوگند به اسبان دونده ای که نفسشان به شماره می افتد و سوگند به اسب هايي که در صحنه ی کارزار بر اثر برخورد سم هايشان با سنگ ها ،آتش می افروزند . سپس سپيده دمان بر دشمنان حمله آورده و آن ها را در ميان گرد و غباری که بر اثر سم هايشان برانگيخته اند ،به محاصره می گيرند . (عاديات 1-5)

 

اسب ترکمن چناراني

به طور عمده اسب های چناران برای اولین بار توسط نادرشاه افشار در منطقه ی چناران خراسان به منظور استفاده برای سواره نظام خود برای فتح هندوستان توسعه پیدا کردند.

نادر شاه که در اندیشه ی فتح افغانستان و هندوستان بود برای لشکریان خود نیاز به اسب هایی داشت که خیلی سریع دویده و خسته نشوند. به همین دلیل به فکر استفاده از اسب های آخال تکه افتاد ولی به دلیل اینکه اسب های آخال تکه برای حمل تجهیزات جنگی و سواران مسلح در مسیرهای سنگلاخی و کوهستانی مناسب نبودند بنابراین به فکر استفاده از اسب های عربی افتاد که از استحکام بیشتری برخوردار بودند ولی متاسفانه اسب های عربی هم قد کوتاه هم سرعت کمی دارند پس به فکر آمیختن این دو نژاد با یکدیگر برای تولید یک اسب ایده آل افتاد. سپس با آمیزش بهترین سیلمی های عرب با مادیان آخال تکه کره هایی با خصوصیات متفاوت حاصل شد. از آنجا که تثبیت صفات مورد نظر در مورد اسب ایده آل مد نظر بود بنابراین اسب های دارای خصوصیات مطلوب تکثیر شدند تا جایی که اسب های ایده آلی پدید آمدند.

اسب های چنارانی از نظر اخلاق و رفتار شباهت زیادی به اسب های عربی دارند و بسیار قانع و سازگار هستند. از نظر تمام عوامل مدیریتی مانند تغذیه، پرستاری و شرایط محیطی قانع هستند. حداقل و حداکثر درجه ی حرارت محیط را تحمل می کنند. لگد نمی زنند و گاز نمی گیرند فقط در مواقعی که تحت فشار روحی شدید باشند برای دفاع از خود لگد می زنند. اسب هایی عاطفی بوده و خیلی زود با سواران خود ارتباط برقرار می کنند. این اسبها در جنگ های نادرشاه از سواران مجروح  خود دور نمی شدند حتی در جنگ ها دیده شده که اسب های چنارانی در کنار صاحبان مجروح خود خوابیده و سعی کرده اند آنها را سوار کرده از مهلکه خارج کنند بدون سواران خود میدان را ترک نمی کردند. در هر حال قدرت فراگیری و قدرت سازش با محیط در اسب های چنارانی به مراتب بیشتر از اسب های عربی است.

اسب های چنارانی طی سالیان متمادی و زیر نظر کارشناسان متبحر به وجود آمده اند. برای ایجاد اسب های چنارانی از اسب های سیلمی عربی و مادیان آخال تکه استفاده می شد. اگر جفت گیری معکوس انجام می گرفت به طور مسلم اسب ایده آلی مانند اسب چنارانی پدید نمی آمد. امروزه حاصل آمیزش هر اسب سیلمی عربی با مادیان آخال تکه اسبی چنارانی نخواهد بود بلکه اسب هیبرید عرب ترکمن می باشد. در طول زمان خصوصیات مطلوب در اسب های چنارانی تثبیت شده و به عنوان تیره ای از اسب های ترکمن شده اند. بهترین اسب های چنارانی آنهایی هستند که رنگ مشکی یا کهر یکدست دارند. حواس شش گانه ی اسب های چنارانی خیلی قوی است. این اسب ها بسیار پر خون بوده و ظرفیت حمل اکسیژن در خون آنها بالا است در نتیجه به بهترین وجه ممکن از اکسیژن هوا بهره می برند. به طوری که در فعالیت های ورزشی بازده انرژی بالایی دارند. دستگاه گوارش اسب های چنارانی به بهترین وجه ممکن خوراک مصرفی را هضم و جذب می کنند. به طوری که این اسب ها نسبت به فعالیت ورزشی که انجام می دهند در مقایسه با اسب های دیگر خوراک کمتری مصرف می کنند. مدفوع این اسب ها خشک و متراکم بوده و قطعات آن خیلی کوچکتر از قطعات سرگین دیگر اسب ها است که نشان دهنده کامل بودن هضم و جذب غذا است.

منطقه ی بومی این اسبها چناران خراسان است. این اسبها همه فن حریف و بهترین اسبهای بومی برای ورزش های سوارکاری در قاره ی آسیا می باشد. دولت های غارتگر اروپایی وقتی به اهمیت اسبهای ایرانی پی بردند با اختصاص بودجه های نامحدود شروع به غارت این اسبهای گران بها کرده و در این میان اسبهای چنارانی که از محبوبیت خاصی برخوردار و محدود به منطقه ی شمال شرقی کشور بودند از ایران غارت شدند. یقینا اسب های تروبرد از اسب های ترکمنی و به خصوص اسب های چنارانی به وجود آمده اند. در ترکیب بدنی اسب های تروبرد اروپایی خصوصیاتی از این اسب ها نیز دیده می شود که مربوط به تاثیر خون عرب موجود در اسب های برتر به رنگ مشکی یا کهر یکدست است. این مورد نیز گواهی بر نقش اسب های ترکمن در پدید آمدن اسب های دونده اروپایی دارد. اسب های ترکمن نسبت به دیگر نژادها دیر بالغ شده ولی عمر مفید ورزشی بسیار بالایی دارند. هم چنین از تمام نژادهای دنیا بیشتر عمر می کنند. اسب های همه فن حریف چنارانی برای تمام رشته های ورزش سوارکاری مناسب هستند.