بنام خداوند بخشنده مهربان - سوگند به اسبان دونده ای که نفسشان به شماره می افتد و سوگند به اسب هايي که در صحنه ی کارزار بر اثر برخورد سم هايشان با سنگ ها ،آتش می افروزند . سپس سپيده دمان بر دشمنان حمله آورده و آن ها را در ميان گرد و غباری که بر اثر سم هايشان برانگيخته اند ،به محاصره می گيرند . (عاديات 1-5)

 

حالات و ویژگی رفتاری اسب

فهرست مطالب

عنوان

 

 

فصل دوم

حالتها و ویژگیهای رفتاری اسب

اهداف رفتاری

2-1. رفتارحرکتی

2-1-1. قدم

2-1-1-1. حرکات سوارکاردرحالت قدم

2-1-2. یورتمه

2-1-2-1. حرکات سوارکاردرحالت یورتمه

2-1-2-1-1. طریقه ی بلندشدن سوارکارازروی زین

2-1-3. تاخت آهسته

2-1-4. تاخت سریع (چهارنعل)

2-2. استراحت وخواب

2-3. رفتاراکتشافی70

2-4. رفتارتغذیهای

2-4-1. نابهنجاری های تغذیه ای

2-4-1-1. گازگیری آخور

2-4-1-1-1. کنترل

2-4-1-2. بلع هوا

2-4-1-2-1. کنترل

2-4-1-3. خیس کردن آخور

2-4-1-4. چوب خواری

2-4-1-4-1. کنترل

2-4-1-5. مدفوع خواری

2-4-1-5-1. کنترل

2-4-1-6. موخواری

2-4-1-6-1. کنترل

2-4-1-7. زیاده خواری

2-4-1-7-1. کنترل

2-4-1-8. بسترخواری

2-4-1-8-1. کنترل

2-5. رفتاردفعی

2-6. رفتارتیماری

2-7. رفتاراجتماعی

2-8. رفتارنزاعی

2-9. رفتارجنسی

2-9-1. شیوه های رفتاری نرها

2-9-2. شیوه های رفتاری مادیان ها

2-9-2-1. رفتارجلب توجه اسب نر،توسط مادیان

2-9-2-2. رفتارپذیرش نرها

2-9-2-3. جفتگیری

2-9-2-3-1. وسایل موردنیاز

2-9-2-3-2. نوع مهارموردنیاز

2-9-2-3-3. روش مرحله به مرحله

2-9-2-4. علایم فحلی مادیان

2-9-2-5. معاشقه دراصطبل بانرهای مهارشده

2-9-2-6. معاشقه درفضای باز

2-9-2-7. مهاریادیواره ی مقسم معاشقه

2-9-2-8. معاشقه ی نرهای مهارنشده بامادیان های آزاد دراصطبل

2-10. رفتارآبستنی

2-11. رفتارزایمان

2-11-1. مراحل زایمان

2-11-2. رفتارمادری

2-11-3. خروج جفت وروی پاایستادن کره،حدودیک ساعت پس ازتولد

2-12. نابهنجاری های رفتارجنسی

2-12-1. فازانتقالی

2-12-2. فحلی طولانی مدت

2-12-3. فحلی منقطع

2-12-4. فحلی خاموش

2-12-5. عدم فحلی

2-12-6. فحلی پایدار

2-13. ایجادصدا

2-13-1. شیهه

2-13-2. خرخر

2-13-3. گریه

2-14. اسبهاچگونه ازاصوات استفاده میکنند؟

2-14-1. زبان اسبها

2-14.2. اسبهاچگونه ازعلایم استفاده می کنند؟

2-14-3. لغتنامه ی زبان اسب

2-15. رفتارکره اسب واسبهای جوان

2-15-1. حالات مختلف بدن وچگونگی نمایش ارتباط

2-15-1-1. وضعیت کلی بدن

1-15-1-1-1. سروگردن

2-15-1-1-2. گوشها

2-1-1-1-3. دم

2-15-1-1-4. لبهاومنخرین

2-15-1-1-5. اندامهای حرکتی

2-15-2. انضباط

2-15-3. اسب درشرایط استرس

2-16. توجه به نکات اصلی

2-16-1. اصطبل

 

خودآزمایی

 

 

فصل دوم

حالت ها و ویژگی های رفتاری اسب

اهداف رفتاری

فراگیر در پایان این فصل، باید بتواند:

1.با انواع حرکت در اسب آشنا باشد و هر یک را شرح دهد.

2.خصوصیات رفتاری اسب را در حال استراحت و خواب بیان کند.

3.رفتارهای اکتشافی در اسب را توضیح دهد.

4.رفتارهای تغذیه ای در اسب، اعم از هنجارها و نابهنجاری های تغذیه را بشناسد و هر یک را به اختصار شرح دهد.

5.رفتارهای دفعی، تیماری، اجتماعی و نزاعی در اسب را توضیح دهد.

6.با رفتارهای جنسی (هنجارها و نابهنجاری ها) آشنا باشد و نحوه ی برخورد با آن ها را شرح دهد.

7.مراحل مختلف زایمان در مادیان را بیان کند.

8.با زبان اسب، انواع صداهای ایجاد شده توسط اسب، و نحوه ی ارتباط بین اسب ها و همچنین، انسان با اسب آشنا شود.

9.انواع فشارها و استرس های فیزیکی و روانی اسب را بشناسد و نحوه ی برخورد با آن ها را بیان کند.

2-1. رفتار حرکتی

مغز، عضوی است که کنترل حرکت عضلات را در اختیار دارد. این عضو، بسیاری از اعمال دیگر را نیز انجام می دهد، اما تمام این اعمال، نسبت به آن چه که بدن را به حرکت در می آورد، ثانوی است. اسب در حالت طبیعی، چهار نوع حرکت، شامل قدم، یورتمه، تاخت آهسته و تاخت سریع (چهارنعل) دارد.

2-1-1. قدم

در این حالت، چهار پای اسب به طور منظم با زمین برخورد می کنند؛ طوری که هنگام حرکت اسب، می توان قدم ها را به صورت 1، 2، 3 و 4 شمارش کرد (شکل 2-1). قدم، خود به چهار نوع آزاد، در حال کار یا متوسط، جمع و کشیده تقسیم می شود.

حرکت دادن پاها به وسیله ی اسب، به ترتیب زیر است:

1.پای چپ را بلند می کند؛ در حالی که پای راست و دست ها روی زمین تکیه دارند.

2.دست چپ را بلند می کند؛ طوری که پاها و دست راست به زمین تکیه دارند.

3.پای راست را بلند می کند؛ در صورتی که پای چپ و دست ها به زمین تکیه دارند.

4.دست راست را بلند می کند، و پاها و دست چپ به زمین تکیه دارند.

در حالت قدم، اسب بیشتر از سر و گردن خود برای ایجاد تعادل بدن استفاده می کند و با لنگری که توسط این دو عضو به وجود می آورد، می تواند اندام های حرکتی خود را تکان بدهد.

2-1-1-1. حرکات سوارکار در حالت قدم

در این حالت، بهتر است سوارکار، با تطبیق دادن دست جلوی خود، با حرکت سر و گردن اسب، به آن اجازه ی حرکت درست را بدهد؛ یعنی با پایین رفتن سر و گردن اسب، دست جلو را مقداری آزاد کرده، به عکس با بالا آمدن سر و گردن اسب، دست جلو را به سمت خود، به اندازه ای که طناب آزاد نباشد، جمع کند. دیگر این که در حالت قدم، سوارکار سعی کند حرکت خود را با اسب یکسان کند؛ به این صورت که با حرکت دادن شست خود روی زین و سر دادن آن روی زین (البته، تنظیم شده با حرکت اسب) و شل کردن کل بدن روی اسب، کاری کند که اسب، باز خارجی را روی خود حس نکند.

2-1-2. یورتمه

یورتمه، روش دیگری از حرکت اسب است. در این روش، سر و گردن اسب حرکتی ندارد، و سر به سمت عقب کشیده شده، و گردن نیز جمع است. در یورتمه، روش حرکت به صورت (شکل 2-2) است.

1.اسب در حالی که پای راست و دست چپش روی زمین قرار دارد، دست راست و پای چپ خود را بلند می کند.

2.در مرحله ی بعد، اسب دست چپ و پای راست خود را بلند می کند؛ طوری که پای چپ و دست راست روی زمین قرار دارند، در این حالت، قدم های اسب کاملاً تنظیم شده است، و به راحتی می توان آن ها را 1، 2، 3 و 4 شمارش کرد. این حالت، خود به چهار دسته تقسیمی می شود که عبارتند از کار، جمع، متوسط و کشیده.

2-1-2-1. حرکات سوارکار در حالت یورتمه

هنگام یورتمه، سوارکار باید کاملاً جلوی زین نشسته باشد، در این روش، سوارکار باید با نشستن روی زین و بلند شدن از روی آن، حرکت اسب را ساده تر، و ایجاد تعادل کند.

نشستن و بلند شدن، شامل مراحل زیر است:

1.هنگامی که دست راست اسب بر زمین تکیه می کند، سوار روی زین می نشیند.

2.هنگامی که دست چپ اسب بر زمین تکیه می کند، سوار بلند می شود.

2-1-2-1-1. طریقه ی بلند شدن سوارکار از روی زین

سوارکار با فشار زانوهای خود به زین، بدن خود را از حالت عمومی به زین خارج می کند، کمی به جلو خم می شود و خود را از زین بلند می کند. باید توجه شود که خم شدن، از ناحیه ی لگن صورت می گیرد، و کمر در همه حالات سوارکاری باید کاملاً با سر و گردن در یک خط باشد.

2-1-3. تاخت آهسته

تاخت آهسته، روش دیگری از حرکت اسب است. در این روش، شمارش گام به صورت 1، 2، 3 و حالت معلق است ؛ یعنی سه گام قابل شمارش است؛ به همراه حالتی که به نظر می رسد چهار دست و پای اسب روی زمین قرار ندارند، که در اصطلاح «معلق در فضا» نامیده می شود.

اگر اسب متعادل باشد، تاخت آهسته، خیلی سبک است و با حرکات کوتاه و کنترل شده ی سر و گردن صورت می گیرد. مقدار سرعت تاخت آهسته، به میزان کشیده شدن پای جلوی اسب بستگی دارد. اگر اسب، حرکت خود را با دست سمت راست سوارکار آغاز کند، حرکات دیگر، به ترتیب زیر خواهد بود:

1.پای سمت مقابل سوارکار، به جلو گذاشته می شود.

2.هم زمان دست سمت مقابل و پای سمت سوارکار به جلو گذاشته می شود.

3.دست سمت سوارکار به جلو گذاشته می شود، و در نهایت، حالت معلق را خواهیم داشت، و حرکات دوباره تکرار می شوند. سوارکار در این حالت، هیچ گونه حرکت اضافی بر روی اسب نخواهد داشت و فقط با حرکت نشست خود روی زین و کمی متمایل شدن به عقب، می تواند به راحتی تعادل خود را روی اسب حفظ کند.

2-1-4. تاخت سریع (چهار نعل)

این تاخت، سریع ترین حرکت اسب است. در زمان تاخت، اسب دست، پا و بدن خود را تا حد امکان می کشد و به جلو پرتاب می کند و با تمام نیرو، خود را به سمت جلو حرکت می دهد؛ طوری که نزدیک ترین فاصله را تا زمین خواهد داشت .

در این نوع حرکت، توالی حرکت اسب (در صورتی که شروع حرکت، با دست سمت مقابل سوارکار باشد) به این صورت است: پای راست سوارکار، پای سمت مقابل سوارکار، دست سمت سوارکار، و دست سمت مقابل سوارکار.

برای توجیه رفتار حرکتی تاخت، موارد زیر قابل ذکر است:

1.ارسال فرمان های عصبی از مغز و طناب نخاعی، باعث صدور فرمان انقباض و انبساط عضلانی و در نتیجه، تاخت می شود.

2.یادگیری اکتسابی کره از مادرش

3.به دلیل تکامل و بقایای نسل و از بین رفتن اسب های کند طی میلیون ها سال و جایگزینی آن ها با اسب های تیزپا

4.به دلیل رقابت و پشت سر گذاردن حریفان

قابل ذکر است که علاوه بر حرکات طبیعی، حرکات کاذب و مصنوعی نیز مانند Pace Amble و ... در اسب وجود دارد.

 

2-2. استراحت و خواب

زمانی که اسب ها دراز می کشند، پاها جمع می شوند و زیر بدن قرار می گیرند. زانوها و مفصل خرگوشی نیز خم می شود، و سینه و قسمت جلوی بدن، قبل از قسمت انتهایی، روی زمین قرار می گیرند. اسب های بالغ به طور معمول روی یک طرف سینه، در حالتی که یک پای جلو و یک پای عقب زیر بدن قرار دارد، استراحت می کنند.

در زمان بلند شدن (کنده شدن از زمین)، معمولاً با ایجاد کشیدگی در دو دست از قسمت جلو بلند می شوند و سپس قسمت عقبی بدن را بلند می کنند و در نهایت، می ایستند. مدت زمان دراز کشیدن اسب ها، زیاد طول نمی کشد. مادیان ها با کره هایشان معمولاً زمان بیشتری را در حالت درازکش سپری می کنند؛ به ویژه زمانی که کره هایشان کنارشان خوابیده باشند. اسب های بالغ (مسن تر) نمی توانند مدت زمانی طولانی را در حالت درازکش سر کنند. اگر اسب ها بیش از 15 دقیقه به حالت درازکش باشند، به دلیل وزن زیاد آن ها و فشار بر روی قفسه سینه، جریان خون به ریه ها کاهش می یابد، که این، خود باعث ایجاد اختلال تنفسی می شود.

این حالت در اسب های جوان و کره دیده نمی شود، و آن ها ممکن است ساعت های زیادی به پهلو و یا روی سینه بخوابند. زمان خواب اسب ها حدود 6 تا 7 ساعت در شبانه روز است که مدتی از این زمان، طی روز و در حالت ایستاده است. در این حالت، طول دوره ی خواب کوتاه است و به طور معمول، با استراحت تداخل می کند. با این همه، شیوه ی استراحت یا خواب خاصی در اسب ها گزارش نشده است.

به نظر می رسد ملاتونین، هورمون خواب است و بر اساس پژوهش های مشخص شده است که در طول شب، در پلاسمای خون بیشتر یافت می شود. در بسیاری از موارد، چنانچه اسب از سلامت کامل برخوردار، و یا به دلیل فعالیت بیش از حد تحت تأثیر قرار گرفته باشد؛ عمل استراحت یا خواب در حالت ایستاده، آن هم به شکلی که حیوان با گوش های آویزان، چشم های نیمه باز (حالت خمار)، سر و گردن پایین افتاده، منتقل کردن وزن بدن روی دست ها و اغلب یک پا (استراحت دادن به پای دیگر) در گوشه ای از چراگاه یا اصطبل صورت می گیرد.

لزوماً اسب هایی که به طور گروهی زندگی می کنند، به طور گروهی نیز استراحت نمی کنند. عدم اطلاعات کافی در خصوص شیوه ی خوابیدن یا لمیدن اسب ها، شاید انگیزه ای بوده است که در مقید کردن جهت معاینات و یا جراحی ها، پیشرفت های مناسبی حاصل شود. به عنوان مثال، اسب ها، به جز در مواقعی که پشت خود را می خارانند (خود تیماری)، به هیچ عنوان به پشت نمی خوابند، اما زمانی که برای انجام جراحی به این حالت قرار می گیرند، به سرعت دچار عارضه ی تنفسی می شوند. در این جا این نکته قابل ذکر است، زمانی که اسب برای انجام جراحی، مجبور می شود روی پشت خود قرار گیرد، معمولاً این اصل فراموش می شود که اسب به طور طبیعی غلت خورده است و در این زمان، در بین غلت، با چهار دست و پا به سمت بالا توقف می کند. غلت سریع حیوانات، به ویژه حیوانات سنگین وزن، باعث پیچ خوردگی روده ها می شود.

شیوه ی مدیریتی نیز در استراحت و خواب اسب ها تأثیر می گذارد. مثلاً در اسب هایی که از محیط های بسته (اصطبل) به محیط های باز جا به جا می شوند، مدت زمان استراحت کم می شود، و اصولاً یکی دو شب، خواب عمیق نخواهند داشت (درازکش نمی شوند).

محکم بستن اسب ها و یا کوتاه بستن طناب گردن آن ها نیز در استراحت تأثیر می گذارد. اگر اسب ها را فقط در طول شب درون اصطبل ببریم، ممکن است در طول روز استراحتی نداشته باشند و یا نخوابند. همچنین، نوع غذا نیز در استراحت و خواب حیوان مؤثر است. به عنوان مثال، جایگزینی جو با کاه، باعث افزایش زمان استراحت می شود.

در جدول 2-1، زمان استراحت و خواب اسب ها در طول روز و شب نشان داده شده است. البته، باید توجه داشت که عواملی از جمله نوع مدیریت، تغذیه و نژاد، در استراحت و خواب اسب مؤثر است.

جدول 2-1 زمان بیداری و استراحت و خواب در 24 ساعت

خوابخماریبیداریحالت زمان (ساعت)

9/09/09/11روز

323/5شب

9/39/22/17مجموع

 

2-3. رفتار اکتشافی

در اسب ها و کره های جوان، رفتارهای اکتشافی قابل توجهی دیده می شود. در طی این واکنش های رفتاری، کره اسب ممکن است وسایل مختلف اطراف خود را که برایش تازگی دارد بو کرده و سپس، گاز بگیرد. شدت رفتار اکتشافی در کره به مراتب بیشتر از اسب های بالغ است و در مقایسه با سایر اسب های بالغ، آن ها خیلی سریع با محیط اطراف خود خو می گیرد و محیط تازه را خانه ی خود تلقی می کنند.

اسب ها در تعیین حد و مرز خانه ی خود، رفتارهای حذفی از خود نشان می دهند. آن ها این حد و مرز را با مدفوع خود علامت گذاری می کنند. علاقه ی آن ها به ماندن در خانه بیشتر است، و حرکت آن ها به خانه، بسیار با اشتیاق تر از زمانی است که از خانه بیرون می روند.

2-4. رفتار تغذیه ای

اسب با داشتن لب های انعطاف پذیر متحرک و دندان های پیشین، غذا را وارد دهان خود می کند. سپس با کمک زبان، مواد غذایی را به انتهای دهان، یعنی جایی که دندان های آسیا قرار دارد، می فرستد. در قسمت انتهایی دهان، مواد غذایی پس از خرد شدن، با بزاق دهان آغشته، و به مری فرستاده می شوند. سپس از مری وارد معده می شوند (اندازه ی تقریبی معده ی اسب به اندازه ی یک توپ راگبی، و بیضی شکل است)، و اولین مرحله ی فرایند هضم در معده صورت می گیرد. این مرحله (توقف غذا در معده)، حدود 45 دقیقه طول می کشد. آن گاه مواد غذایی وارد روده ی کوچک می شوند که حدود 21 متر طول دارد. چگونگی فرایند هضم در روده ی کوچک، تقریباً شبیه چیزی است که در انسان و خوک اتفاق می افتد.

ظرفیت روده ی کوچک بین 55 تا 70 لیتر است، و حدود 60 دقیقه طول می کشد تا مواد غذایی، روده ی کوچک را طی کنند و وارد روده ی بزرگ، یعنی سکوم شود. روده ی بزرگ، حدود 8 متر طول دارد و شامل سکوم، کولون (کولون بزرگ و کوچک) و رکتوم است. مراحل هضم مواد غذایی در روده ی بزرگ، حدود 36 تا 48 ساعت طول می کشد. در این مرحله، هضم مواد فیبری و خشبی صورت می گیرد. در واقع، مواد فیبری که شامل مواد سلولزی است، توسط آنزیم هایی که در روده کوچک ترشح می شوند، قابل هضم نیستند، ولی در روده ی بزرگ با کمک ریزاندام ها و باکتری ها، طی فرایند تخمیر خرد شده، به مواد قابل هضم تبدیل، و در نهایت جذب بدن می شوند.

تغذیه ی مداوم و نیز نوشیدن آب، برای برطرف کردن نیازهای متابولیکی اسب ضروری است. در واقع، این نیازها هستند که رفتارهای تغذیه ای و نوشیدنی اسب را هدایت می کنند. از آن جا که نحوه ی مدیریت و نوع تغذیه، بر رفتار تغذیه ای اسب موثر است، تطابق سیستم و مکان تغذیه، برای اسب بسیار مهم است. توزیع زمان خوراک دهی، به میزان روشنایی (طول روز) بستگی دارد. میزان کلی خوراک نیز، به میزان کیفیت علوفه ی موجود بستگی دارد.

نسبت میزان تغذیه در شب و روز، به درجه ی حرارت و گرمی هوا بستگی دارد. چرا در شب، عمدتاً در فصل تابستان است. سردی هوا نیز می تواند درر کاهش میزان خوراک موثر باشد. گرما و حشرات در تابستان، از عوامل دیگری هستند که بر رفتارهای تغذیه ای حیوان موثرند.

تشنگی، زمانی اتفاق می افتد که حجم مایعات خارج سلولی کاهش یابد. خشکی دهان و گلو (در فصل گرما)، از دیگر عوامل تحریک کننده ی تشنگی است.

اسب هایی که در اصطبل نگهداری می شوند، حدود سه ساعت (5 تا 7 وعده غذایی) زمان، برای خوردن غذا، 15 دقیقه برای نوشیدن آب (حدو 36 لیتر) و نیم ساعت برای لیسیدن، نمک صرف می کنند.

اسب ها با کندن گیاه توسط دندان های جلویی بالایی و پایینی، از محلی تقریباً نزدیک به ریشه، چرا می کنند. در زمان چرا، آن ها محدوده ی زیادی را تحت پوشش خود قرار می دهند و چرا می کنند، و به ندرت دیده می شود که بیش از دو دهان علف بکنند و به سمت جلو حرکت کنند. همین امر سبب می شود که اسب ها بسیار نامنظم چرا کرده، چراگاه خود را بسیار لکه دار و پوشیده از مدفوع کنند. اسب ها همچنین زمانی که به طور گروهی چرا می کنند، فاصله ی بین خود و اسب های دیگر را رعایت می کنند. کره های جوان، قبل از این که به سن چند هفتگی برسند، چرای مناسبی ندارند.

تا زمانی که چراگاه، علف های بلند داشته باشد، اسب ها تنها به چرای علف های بلند اقدام می کنند، ولی چنانچه مرتع، فقیر یا دارای علف های کوتاه باشد، چرا از نزدیک ریشه انجام می گیرد. از این رو، در بسیاری از چراگاه ها، چرای مخلوط اسب با نشخوار کنندگان صورت می گیرد تا علاوه بر استفاده ی بهینه از مرتع، علف های لگدکوب شده ی اسب ها، توسط دیگر نشخوارکنندگان چرا شود. از سویی، آلوده بودن مرتع به مدفوع اسب ها نیز باعث می شود تا بسیاری از علوفه ها به علت بوی بد مدفع و اسب، توسط دیگر حیوانات چرا شوند، که این علوفه و همچنین مدفوع به جا مانده از اسب ها توسط گاو (خصوصاً) تغذیه می شود، و از طرفی، از بروز آلودگی دوباره اسب ها به انگل گوارشی (به دلیل حذف منبع آلودگی) نیز جلوگیری می شود.

کره ها، در پایان سن یک هفتگی به همراه مادر، شروع به زبان زدن به علوفه می کنند. رفتار عجیبی که دلیل آن تاکنون شناخته نشده است، این است که اسب ها زمان زیادی را صرف کندن شاخه های درخت می کنند.

اسب ها دفعات زیادی را صرف نوشیدن آب نمی کنند و بسیاری از آن ها فقط یک تا دو بار در روز آب بیاشامند و زمانی که شروع به آب خوردن می کنند، مقدار زیادی (حدود 15 تا 20 لیتر) آب می نوشند.

2-4-1. نابهنجاری های تغذیه ای

سندرم های رفتاری غیر عادی و یا عادت های نابهنجار در خوردن غذا، دسته ای از رفتارهای غیر عادی را تشکیل می دهند که دارای اشکال متفاوتی هستند. اطلاعات موجود در ارتباط با علل سندرم رفتارهای غیر عادی، مرتبط با دهان و یا در ارتباط با سندرم های رفتاری فروبری غذا، کامل نیست. اختلال های رفتاری در برخی موارد، در نتیجه از دست رفتن ساختار خوراک و یا شکل خوراک است، و در بعضی موارد نیز به طور مشخص خوراک و خوراک دادن، ارتباطی به ایجاد این رفتارهای غیر عادی ندارد. در اکثر موارد، این اختلال ها ارتباط بسیار نزدیکی با تحریک کننده های موجود در محیط های نگهداری حیوان دارند.

در تعدادی از اشکال این نابهنجاری ها، حیوانات تمایل و گرایش زیادی به انجام رفتارهای تقلیدی پیدا می کنند.

رفتارهای مربوط به غذا خوردن در اسب، شامل جست و جو برای پیدا کردن غذا، اخذ غذا، جویدن، نرم کردن و سپس بلعیدن غذا است. در اسب ها اضطراب، یک عامل ایجاد کننده رفتارهای غیر عادی مرتبط با دهان در طول مدت زمان غذا خوردن است. در سیستم های جدید مدیریت پرورش و نگهداری اسب، غذا و خوراک، اغلب از نظر مواد غذایی سرشار، ولی از نظر ساختار و یا مقادیر مواد خشبی، ضعیف است. برخی خوراک ها، حجم بسیار کمی دارند و برای مدت کمی در دهان جویده می شوند. هنگامی که اسب ها برای مدت طولانی، بدون داشتن هیچ گونه تمرین و فعالیت بدنی مناسب، در اصطبل قرار می گیرند، این رفتارها روند رو به افزایش به خود می گیرد. رایج ترین و مهم ترین این رفتارهای غیر عادی، گازگیری است. اسبی را گازگیر می گویند که عادت کرده است دندان های پیشین فک بالایی خود را بر روی چیزی سفت و محکم قرار دهد و هوا را بمکد و معمولاً به طور مشخصی از خود صدای دندانقروچه ایجاد کند. تمامی رفتارهای غیر عادی دهانی در اسب، دارای خصوصیات ویژه ای برای خود اسب هاست.

در گذشته، معتقد بودند که عادت های غیر عادی مربوط به خوردن غذا، فقط هنگامی ظاهر می شود که کمبودهای غذایی وجود داد. این نوع اختلالات رفتاری در بعضی موارد، به علت کمبودهای مواد مغذی است و البته، در بعضی موارد نیز به طور مشخص نشان داده شده است که نحوه ی خوراک دادن، عملاً هیچ ارتباطی با به وجود آمدن این رفتارهای غیر عادی ندارد. در بعضی موارد نیز مشخص شده است که محدودیت های شدید برای حیوان، به عنوان یک عامل استرس زا، آسیب شناسی این سندرم ها را بر پایه ی واسطه های شیمیایی ایجاد می کند. در اسب ها، سندرم های پاتولوژیک مرتبط با دهان، قابل اهمیت هستند و در یک دسته از رفتارهای غیر عادی پیچیده قرار می گیرند، که دارای تظاهرات متفاوت هستند. این تظاهرات رفتاری می توانند به شکل کلی در یک مجموعه قرار گیرند. 

اما رفتارهای غیر عادی در هر حیوان و در هر گروه سنی، متفاوت است. این سندرم ها، با نحوه ی ایجاد محدودیت های طولانی مدت برای حیوان از یک طرف، و کاهش تحریکات پیرامونی از طرف دیگر، همراه اند. در ضمن، برخی از این سندرم ها، مانند گازگیری آخور و مکیدن هوا نیز قابلیت ترکیب با یکدیگر را دارند. در این مثال، وابستگی بین فعالیت دهانی غیر عادی و رفتار هضمی غیر عادی، پایه و اساسی عصبی دارد. بعضی از حیواناتی که این رفتارها را از خود نشان می دهند، ممکن است بیش از یک رفتار غیر عادی دهانی – هضمی را در زمان های مختلف (از یک زمان تا زمان دیگر) بروز دهند.

2-4-1-1. گازگیری آخور

اسب، این رفتار غیر عادی و نابهنجار را به شکل محکم گرفتن لبه های آخور و یا سایر وسایلی که قابل نگه داشتن به وسیله ی دندان های پیشین است، به نمایش می گذارد. اغلب، دندان های پیشین فک بالا، به تنهایی این عمل را انجام می دهند. محل اتصال مورد گازگیری به پایین فشار داده، و کف دهان به سمت بالا آورده شده، کام نرم با قدرت باز می شود، و حرکت بلع، به شکل گرفتن هوا و گذراندن آن از مری به سمت معده انجام می گیرد (رفتار بلع هوا نیز به همین شکل است، اما دندان ها در یک محل ثابت نمی شوند). بر اساس این توضیحات، هر نوبت که عمل گازگیری آ[ور صورت می پذیرد، معمولاً با یک خرخر مشخص همراه است.

در تعدادی از اسب ها که سندرم گازگیری آخور دارند، به دنبال تلاش برای بهبودی و درمان، این عادت به شکل بلع هوا تبدیل می شود. در ضمن، اسبب هایی که عادت به بلع هوا دارند، ممکن است به مرور زمان به گازگیری آخور مبتلا شوند. بعضی از اسب ها، زمانی که در مقابل دیدگان مردم هستند، این حالت را از خود بروز نمی دهند، اما بیشتر اسب ها اعتنایی به حضور مردم ندارند و به انجام این رفتار غیر عادی ادامه می دهند. بعضی از اسب ها نیز این رفتار را در هنگام فعالیت از خود نشان می دهند، اما اکثر اسب ها این حالت را فقط زمانی نشان می دهند که داخل اصطبل هستند.

در اسب های گازگیر آخور، دندان پیشین، به ویژه در فک بالا، علایمی از سایش وسیع را نشان می دهند. در این نوع اسب ها، فرسایش و سایش دندانی آن قدر زیاد می شود که حتی هنگامی که دهانشان بسته می شود، دندان های پیشین به یکدیگر نمی رسند، و این موجب می شود که چرا برای حیوان، تقریباً غیر ممکن شود، و اندازه ی عضلات ناحیه ی گلو بزرگ می شود. در موارد خیلی حاد، حیوان از نظر فیزیکی و بدنی نیز نامتعادل خواهد شد.

2-4-1-1-1. کنترل

کنترل این حالت، مشکل است، اما رایج ترین روش برای این کار، بستن یک طناب چرمی به اطراف گردن است. این طناب را آن قدر محکم می بندند (نه آن قدر محکم که موجب اختلالات تنفسی شود)، تا از قوس دار شدن گردن جلوگیری کند. لازم به ذکر است، بعضی از این طناب های چرمی، باید در هنگام غذا خوردن حیوان باز شوند.

یک وسیله دیگر برای پیشگیری از حالت گازگیری آخور، استفاده از یک دهنه ی سیلندی سوراخ دار است که موجب می شود دهان از نظر انتقال هوا بسته باقی بماند. استفاده از یک لاستیک ضخیم و یا دهنه ی چوبی، برای جلوگیری از بسته شدن فک ها، در بعضی اوقات موفقیت آمیز است، اما مزاحمت شدیدی برای اسب ها پدید می آورد و به همین دلیل توصیه نمی شود. در اغلب موارد، اگر حیوان در داخل یک محل بدون دیوار و به طور آزادانه قرار بگیرد، این رفتار عادتی خاتمه پیدا می کند، و یا بهتر است قبل از تمام شدن خوراک، دوباره آخورش را پر کرد. همچنین، آنتاگونیست های نارکوتیک در مورد این حیوانات، اثر اطمینان بخش دارند.

2-4-1-2. بلع هوا

رفتار نابهنجار هواخوری و یا مکیدن هوا، به طور معمول در اسب ها با حالت گازگیری همراه است. گاهی اوقات، این حالت به تنهایی اتفاق می افتد. در این دو رفتار نابهنجار، هوا به یک شیوه مشابه بلعیده می شود. البته، هر اسبی برای انجام این فعالیت، روشی مخصوص به خود را دارد. اما روش عمومی در اکثر حیوانات یکسان است. همچنین، این رفتار غیر عادی در اسب، به دو شکل گازگیری و یا شکل مکیدن هوا، به تنهایی اتفاق می افتد. در نوع دوم، اسب قبل از این که بخواهد تلاشی برای بلع هوا کند، سر و گردنش را چندین بار تکان می دهد. سپس به سرعت سرش را بالا می آورد و دهانش را باز می کند تا هوا داخل آن شود.و آن گاه کف دهان را بالا می آورد و دهان را می بندد و عضلات قسمت حنجره را منقبض می کند. به این ترتیب، هوا با قدرت تمام، در حالی که گردن خمیده است، بلعیده می شود.

در بعضی از اسب ها، صدای مشخص بلعیدن هوا، در اثر خارج شدن مقداری از هوا ایجاد می شود، و در بعضی دیگر، این صدا به هنگام بلعیدن هوا اتفاق می افتد.

اکثر اسب های دارای این مشخصه، ممکن است مانند اسب های گازگیر، به نسبت عصبی یا بیش فعال باشند، یا مدت زیادی در داخل اصطبل بمانند و یا تمرین های کم و تیماز کردن محدود داشته باشند. به هر شکل، عده ای معتقدند، وراثت نیز در تعدادی از این اسب ها نقش قابل توجهی ایفا می کند. برخی نیز اعتقاد دارند که اسب های خانواده ی «تاروبرد»، بیشتر مستعد نشان دادن رفتار گازگیری آخور هستند.

معمولاً در اثر بلعیدن هوا به طور مکرر، عضلات ناحیه گلو به علت فعالیت بیش از حد، به سمت هیپرتروفی پیش می رود. اتساع معده همراه با نفخ نیز ممکن است در این نابهنجاری اتفاق بیفتد. در ضمن، در این حالت دردهای کولیک و ترشحات کاتارال دستگاه گوارش ایجاد می شود. در اسب هایی که به این حالت مبتلا می شوند، جذب مواد خوراکی عملاً کاهش می یابد و در نتیجه ی کمبود مواد مغذی، از دست دادن شرایط مناسب فیزیکی بدن حیوانات اتفاق خواهد افتاد.

2-4-1-2-1. کنترل

این دسته از اسب ها به دنبال کار و فعالیت و یا تمرین زیاد، اغلب به سمت بهبود می روند. باید سطح و لبه های آخور و محل غذای اسب، به وسیله ی یک پوشش فلزی، روکش دار شود. بعضی از متخصصان پیشنهاد داده اند، محل هایی که حیوان بر حسب عادت حالت گاز گرفتن را روی آن نشان می دهد (آبشخور و یا دیوارهای حد فاصل)، باید با یک ماده ی نامطبوع و ناخوشایند پوشیده شود. مهیا کردن مقادیر کافی علوفه ی خشبی برای این نوع اسب ها، در کنترل این سندرم غیر طبیعی، کمک مهمی می کند.

یک روش رایج در پیشگیری از سندرم هواخواری، استفاده ی از طناب چرمی مخصوص این حالت است. این طناب به طور محکم به اطراف گلو بسته می شود، و یک قطعه قلبی شکل از چرم ضخیم بین زوایای فک، به شکلی قرار می گیرد که رأس قسمت قلب به سمت ناحیه ی حنجره ای، برجستگی پیدا می کند. قرارر دادن این وسیله در محل مخصوص به خود موجب می شود، هنگامی که اسب تلاش می کند تا گردنش را برای بلعیدن هوا خم کند، دچار شرایط نامناسب و دشوار شود، اما در بعضی از اسب ها، حتی اگر این وسیله در محل مخصوص خود قرار گیرد، باز هم اسب ها عملاً به این کار ادامه خواهند داد. در نتیجه، فشار طناب روی قسمت گردن اسب، به دنبال خود زخم هایی ایجاد خواهد کرد.

روش های مختلف جراحی نیز برای جلوگیری از عارضه ی هواخواری توصیه شده است، و امروزه شکاف جراحی روی عضلات ناحیه شکمی گلو (استرنوسفالیکوس، استرنوهیوئیدوس و اورهیوئیدوس) انجام می گیرد که در واقع، این روش درمانی، جمع شدن هیوئیدولارنکس و در نهایت، دیپرس شدن زبان را موجب می شود. در طولانی مدت، نتایج روش های میوتوس و بوکوستومی، رضایت بخش نیست. درمان به وسیله ی تغییر ذائقه نیز یکی دیگر از تکنیک هایی است که از جنبه ی نظری در درمان رفتار غیر عادی هواخواری در اسب مناسب است و به طور قابل قبول صورت می پذیرد.

روش رفتار درمانی بر پایه ی آموزش نظری و نگاه به رفتار نابهنجار، به عنوان عملی مبتنی بر یادگیری است.

در اسب ها، شوک الکتریکی به عنوان یک اورژن تراپی، در درمان گروهی از رفتارهای نابهنجار سندرم هواخواری، نقش مهمی دارد. اولین و مهم ترین قدم، مشاهده ی دقیق اسب و دیدن الگوی رفتار غیر طبیعی ای است، که حیوان را درگیر کرده است. شرطی سازی منفی باید با یک برنامه منظم، درست و ادامه دار شروع شود و سپس به یک برنامه ی منظم، درست و به صورت تناوبی تغییر یابد.

بهترین زمان برای وارد کردن شوک به حیوان، بعد از محکم گرفتن محل به وسیله ی دندان ها و یا هنگامی است که حیوان گردنش را خم کرده است و برای بلعیدن هوا، خود را آماده می سازد. بهتر است درمان را با یک دوره ی زمانی طولانی و کامل آغاز، و با هر نوبت وقوع حالت هواخواری، شوک را شروع کنیم و در ادامه، برای کوتاه کردن دوره ی زمانی با یک تغییر، این عمل را بر اساس برنامه شرطی سازی ادامه دهیم. در ضمن، درمان نباید برای بیش از چهار هفته طول بکشد.

2-4-1-3. خیس کردن آخور

اسب هایی که به مدت طولانی در یک محیط بسته قرار می گیرند، حالتی از رفتار غیر عادی دهانی را نشان می دهند که در آن، زبان به آرامی بارها از دهان خارج، و بر قسمتی از کاره ی آخور مالیده می شود. در طول این عمل، زبان حیوان به طور کامل سفت است. بنابراین، رفتار فوق را نمی توان مبنای یک رفتار واقعی لیسیدن نامید. تکرار طبیعی این رفتار غیر عادی، حالت تقلیدی را به دنبال دارد، و حذف کردن این رفتار (در میان حیوان هایی که این رفتار را در اصطبل به نمایش می گذارند) مشکل است.

2-4-1-3-1. کنترل

در برخی موارد به نظر می رسد، تهیه ی یک بلوک نمک برای لیسیدن، موجب کاهش این حالت است، این واکنش، احتمالاً دلالت بر این دارد که حیوان به نمک نیاز دارد، و یا شاید بتوان گفت که مزه ی شوری نمک، موجب عدم تمایل حیوان برای انجام رفتار غیر عادی لیسیدن شده است.

2-4-1-4. چوب خواری

حالت غیر عادی جویدن و یا خوردن چوب، در اسب های داخل پادوک و یا آن هایی که در محیط بیسته نگهداری می شوند، رایج نیست. در ضمن، در این حالت به اسب هایی که فقط در اصطبل هستند، محدود نمی شود؛ بلکه در اسب هایی که در صورت آزاد در مراتع هستند نیز بارها دیده شده است (شکل 2-6). این اسب ها حتی در محیط مرتع ممکن است تنه ی درختان را دربیاورند. عده ای معتقدند که محیط های بسته، این حالت را تشدید می کند. اسب هایی که به جویدن چوب عادت دارند، به طور معمول تنها تکه هایی از آن را می جوند، اما ممکن است این عمل در همین حد، ضایعاتی برای دستگاه گوارش پدید آورد. همچنین، این حالت به طور مسلم موجب فرسایش بیش از حد دندان ها می شود. اسب هایی که به این حالت دچار می شوند، ممکن است عادت رفتاری خود را به سایر اسب های هم گروه خود انتقال دهند. در ضمن، این رفتار موجب تخریب چوب های فنس، پارتیشن و درب های چوبی خواهد شد.

این حالت، در واقع، تظاهر تمایل حیوان به علوفه ی خشبی و سلولزی است. کم شدن علوفه خشبی در جیره، اسب را به حالت چوب خواری مستعد می کند. این حالت را بیشتر، اسبانی که با جیره ی کنسانتره ای، که در آن مکمل های عروفه ی خشبی کم است، در مقایسه با اسب هایی که با علوفه خشک زیاد تغذیه می شوند، نشان می دهند. اسب مبتلا به این نابهنجاری ممکن است در روز، نیم کیلوگرم چوب را بجود. در یک مطالعه، اسب های (پونی) که در یک اصطبل نگهداری می شدند و با جیره ی کنسانتره ای بالا و بدون علوفه خشک تغذیه می شدند. در ضمن، برای آن ها، قطعه ای پاکیزه از چوب درخت صنوبر یا کاج فراهم شده بود، مشاهده شد که هر پونی، روزانه 3 کیلوگرم از تکه های چوب را می جوند. اما زمانی که به جیره ی آن ها علوفه ی خشک اضافه شد، جویدن چوب، 80 درصد کاهش یافت.

در یک جیره ی طبیعی، مواد خشبی به طور مداوم وجود دارد. طویل بودن لوله ی گوارشی اسب برای فراوری سریع غذا مناسب نیست. اسب ها 70 درصد طول شبانه روز را به چرا می گذرانند، و برای جویدن مواد فیبری خشن، مدت زمان زیادترین صرف می کنند. از این راه، اسب ها نیاز خود را برای پر کردن زمان لازم، جهت جویدن در طی روز و شب و همچنین، برای دریافت فیبر مورد نیاز دستگاه گوارش برآورده می سازند. این مقدار در نظر گرفته شده از علوفه ی خشبی، نیاز سیستم های تخمیری دستگاه گوارش را برآورده می سازد.

در روش های جدید نگهداری از اسب ها، بیشتر به حیوانات کنسانتره داده می شود، و جیره ی حیوان بیشتر حاوی دانه های غذای است تا علوفه ی خشک، که این مسئله، به اسب ها ضرر خواهد رساند. در این سیستم های تغذیه، ممکن است نیاز اسب به انرژی، به طور موفقیت آمیزی تأمین شود، اما به همان اندازه نیز نیاز حیوان به فیبر فراموش می شود.

2-4-1-4-1. کنترل

اگر اسب شروع به گاز گرفتن فنس و یا درهای اصطبل کرد، باید این عادت را با دادن مقادیری از علوفه خشبی، که قابل خوردن برای حیوان است، تغییر دهیم. به ازای هر 100 پوند وزن بدن اسب، یک پوند علوفه لازم است، تا حالت جویدن چوب متوقف شود.

همچنین، با مالیدن روغن کرزوت به طور مرتب بر سطح تنه درختان و یا فنس های موجود و یا در دسترس اسب، این حالت کنترل می شود. روش دیگر برای از بین بردن این مشکل، سپردن اسب به مرتع مناسب است، اما در صورتی که حیوان به مرتع دسترسی نداشته باشد، با فراهم کردن خاک ارره در جیره، عادت جویدن چوب از بین خواهد رفت. اگر در جیره ی اسب، کمتر از 50 درصد علوفه ی خشبی وجود داشته باشد، نیاز حیوان به فیبر تأمین می شود؛ ضمن این که درمان این حالت به طور موفقیت آمیزی امکان می یابد.

2-4-1-5. مدفوع خواری

مدفوع خواری به شکل یک حالت طبیعی در بعضی از گونه های حیوانی و به طور قابل توجهی در خرگوش ها و حیوان های جوان دیده می شود. همچنین، تفاوت های زیادی در شدت این حالت بین هر حیوان با حیوان دیگر وجود دارد، ولی در اغلب موارد، بعد از یک سالگی شدت، این رفتار کم می شود. عده ای معتقدند در تعدادی از مبتلایان، کاهش مزمن ترشحات پانکراس و یا سوء جذب ناشی از آلودگی های انگلی، موجی می شود غذا به شکل هضم نشده از مخرج خارج شود و در مدفوع قرار بگیرد. به این ترتیب، مدفوع حیوان، مقداری از نیازهای اولیه غذایی را دارد. در ضمن، بیماری هیدروسفالی نیز در شکل گیری این رفتار مؤثر است.

مدفوع خواری در اسب ها رایج است و همان طور که گفته شد، به عنوان یک عادت قلمداد می شود؛ به ویژه در کره اسب هایی که تحت شرایط مطلوب نگهداری نمی شوند. به طور کلی، این عمل تا زمانی که اسب ها رشد می کنند و برای چریدن آموزش ببینند، یک رفتار عادی تلقی می شود، اما مدفوع خواری در اسب های مسن، یک رفتار نابهنجار است و این عمل، نوعاً در اسب پدیده ای است که به علت محدود شدن در یک جایگاه و نداشتن تمرین کافی و همچنین، کمبود علوفه ی خشبی در جیره ی حیوان مشاهده می شود. اسب های مسن، عمل مدفوع خواری را به دنبال یک دوره ی طولانی محسوب بودن، از خود نشان می دهند. این حیوانات، مقادیر مناسبی از مدفوع خود را به عنوان ماده ی غذایی مصرف می کنند و در بعضی از موارد، مدفوع را به طور منظم می خورند.

2-4-1-5-1. کنترل

با زدن پوزه بند، می توان اسب ها را از این کار منع کرد. ضمن این که اسب هایی که حالت مدفوع خواری از خود نشان می دهند، تا زمانی که شرایط نگهداری حیوان به نحو مطلوبی تغییر کند، باید تحت کنترل باشند.

همچنین، باید علوفه ی خشبی به اندازه کافی فراهم شود. با انجام این تغییرات به مدت دو ماه، این رفتار در بسیاری از موارد متوقف خواهد شد، و همیشه باید این نکته را مد نظر داشت که درمان بیماری های انگلی را به عنوان یک اصل، نباید فراموش کرد.

2-4-1-6. موخواری

خوردن مو، لیسیدن و یا جویدن آن از روی بدن سایر حیواناتی که در کنار این حیوان زندگی می کنند، تریکوفاژیای غیر عادی است، و این حالت در شرایطی که حیوان ها به صورت دسته جعی و نزدیک به هم نگهدار می شوند، بیشتر دیده می شود. همچنین، خوردن موی دم سایر اسب ها به وسیله ی اسبی که دچار چنین حالتی است، میان اسب ها دیده می شود. عده ای معتقدند که در نتیجه ی خود تیماری بیش از حد، در طول یک مدت زمان، به خصوص وقتی که موهای بدن در حال جدا شدن است، این حالت دیده می شود، که می تواند گلوله هایی از مو در داخل لوله های گوارش، به ویژه در داخل روده بزرگ ایجاد کند.

حیوانات جوان نیز بعضی اوقات قسمت هایی از پوشش بدن مادرشان را می خورند.

2-4-1-6-1. کنترل

نابهنجاری جویدن مو در اسب با جویدن چوب، ارتباط بسیار نزدیکی دارد و کنترل هر دو سندرم، شبیه به هم است. تکمیل جیره ی حیوان با مواد سلولزی و تأمین فیبر مناسب با علوفه ی خشبی، در کنترل این حالت موثر است. این موضوع در مبحث مربوط به کنترل رفتار غیر عادی جویدن چوب، توضیح داده شده است.

2-4-1-7. زیاده خواری

در تعدادی از اسب ها که در داخل اصطبل تغذیه دیده می شوند، تندخوری غذا و یا خوردن بیش از حد، به شکل یک عادت نابهنجار دیده می شود. در بعضی از اسب ها، هنگامی که غذا به طور کامل جویده نشد، اختلالات گوارشی روده ها ایجاد می شود. در صورتی که مواد دانه ای در غذای حیوان زیاد، و این رفتار نابهنجار نیز وجود داشته باشد، سندرم زیاده خواری می تواند باعث ایجاد خطرات بسیار جدی و حتی مرگ در اثر اختلالات دستگاه گوارش شود.

2-4-1-7-1. کنترل

با بهره گیری از فنون خوراک دهی، می توان این حالت را در اسب کنترل کرد. در هنگام خوراک دادن نیز می توان مقدار معینی خوراک جلوی حیوان قرار داد، و یا این که در صورت استفاده از مواد دانه ای، آن ها را در سطح وسیعی به شکل یک لایه ی نازک پخش کرد. روش دیگر، قرار دادن بلوک های سنگی صاف در انتهای آخور است. این عمل موجب می شود که در هنگام مصرف مواد دانه ای، اسب نتواند با سرعت تغذیه کند.

همچنین دادن مواد دانه ای طی چندین نوبت روز در طول روز به جای یک بار، مفید است. تعلیف اسب با علوفه ی خشک، قبل از دادن مواد دانه ای نیز عملاً در کنترل این حالت مفید خواهد بود؛ اگرچه شاید حذف و از بین بردن این عادت، به طور کامل در اسب غیر ممکن است.

2-4-1-8. بسترخواری

اسب هایی که در روی بستری از کاه و کلش نگهداری می شوند، مستعد هستند که بسترشان را حتی بعد از این که آلوده شد، بخورند. تقریباً اسب هایی که آزاد نیستند و به شکل محدود شده در اصطبل نگهداری می شوند، خوردن بستر آلوده در آن ها گهگاه مشاهده می شود، اما در تعدادی از اسب ها، این عمل به شکل رفتار عادتی در می آید و حتی اگر غذای مناسب نیز در دسترس باشد، این حالت مشاهده می شود.

دلایلی که موجب بسترخواری در اسب می شود، عبارت است از جیره ی نامتعادل، خوراک دهی روزانه با برنامه زمانی غلط، آلودگی شدید به کرم های انگلی و عدم چرای اسب. در صورت وجود موارد گفته شده، واضح است که بسترخواری، رفتار تغذیه ای اصلی حیوان خواهد شد.

2-4-1-8-1. کنترل

کنترل این رفتار غیر عادی، با توجه دقیق به تمامی جنبه های جیره و خوراک در اسب، حاصل خواهد شد. جیره ی اسب، از نظر مواد غذایی مختلف و مقادیر این مواد، باید کامل باشد. مکمل های خوراکی نیز باید به شکل بلوک آجری که شامل مواد معدنی و ویتامین های ضروری است، برای اسب تهیه شود.

دادن خوراک باید طبق برنامه ی زمانی دقیق و شروع آن بر اساس جدول، دیرهنگام و یا صبح زود باشد. همچنین، در صورت وجود آلودگی های انگلی در اسب ها، باید حیوان را به طور کامل با داروهای ضد انگلی مناسب درمان کرد.

جدول 2-2 نقش تغییرات مدیریتی در ارتباط با کنترل ناهنجاری های رفتاری اسب

روشمیزان به کارگیری 

(درصد)میزان موفقیت روش

(درصد)

کاهش زمان ماندگاری اسب در اصطبل3/491/75

تغییر منظم باکس6/91/70

افزایش ارتباط با سایر اسب ها6/91/70

انجام تمرین در کنار و یا در حضور سایر اسب ها5/5100

تغذیه در حضور سایر اسب ها

افزایش حیطه ی دید در باکس1/4100

استفاده از درب باکس7/250

به صورت نرده ای؛ طوری که اسب با بیرون ارتباط چشمی داشته باشد4/1100

افزایش اندازه ی باکس5/5100

افزایش کاه در جیره ی غذایی8/63/60

 

2-5. رفتار دفعی

زمانی که اسب ها شروع به دفع مدفوع یا ادرار می کنند، سایر فعالیت های ارگانی آن ها، به طور معمول متوقف می شود. نرینه ها در انتخاب جایی که می خواهند مدفوع کنند، بسیار حساس هستند و دقت زیادی از خود نشان می دهند. پس از مدفوع، نرینه ها بر می گردند و مدفوع خود را بو می کنند. پس از دفع، مادیان ها و نرها، عضلات رکتوم را جمع (انقباض) می کنند و دم خود را چندین بار با ضربات شلاقی تکان می دهند. در زمان ادرار، نرها رفتار خاصی از خود نشان می دهند، که عبارت است از باز کردن اندام خلفی، به شکلی که قسمت خلفی (لگنی) حالت خمیده ای به خود می گیرد. دفع ادرار نیز در حالتی صورت می گیرد که اندام تناسلی داخل غلاف قضیب قرار دارد. در این حالت نیز، حیوان به عقب بر می گردد و ادرار را می بوید.

اسب های بالغ، بسته به نوع مواد غذایی مصرف شده، بین 6 تا 12 بار در روز عمل دفع را انجام می دهند. معمولاً دفع ادرار در طول روز کمتر انجام می شود، و اسب ها بین 3 تا 6 بار در روز ادرار خود را دفع می کنند. بیشترین مقدار ادرار در زمان استراحت یا در تاریکی انجام می شود.

2-6. رفتار تیماری

به خلاف گزارش های کتبی و شفاهی، اسب ها، خود را و یا یکدیگر را تیمار می کنند (خودتیماری و دیگرتیماری). در چراگاه، یک جفت اسب ممکن است زمان زیادی را برای تیمار کردن یکدیگر صرف کنند. این نوع تیمار در تمام گروه های سنی دیده می شود، ولی به طور عمده اسب های هم سن، هم جنس و هم اندازه که بیشتر با هم هستند، همدیگر را تیمار می کنند (شکل 2-9).

اسب ها در حالت عادی، در زمان شروع تیمار و در هنگام نزدیک شدن به یکدیگر، با گوش های به سمت جلو، دهان نیمه باز و در حالی که لب پایینی حالتی آویزان دارد (دندان های پیشین نشان داده می شود)، به هم نزدیک می شوند. در صورتی که گوش به سمت عقب باشد، نشان دهنده ی حالت تهاجمی است و یا این که اسب قوی تر قصد تیمار اسب ضعیف تر را دارد.

در حالت عادی تیمار، اسب ها معمولاً رو در روی هم می ایستند، و یکی از آن ها سرش را از روی گردن اسب مقابل عبور می دهد و ناحیه ی زین گاه اسب مقابل را به شدت تیمار می کند. اسب دیگر نیز این کار را با اسب مقابلش انجام می دهد. این کار به طور معمول در هر نوبت، سه دقیقه طول می کشد. اسب ها معمولاً زمانی را نیز برای تیمار خود، به خصوص در ناحیه ی پهلو و لگن صرف می کنند.

غلت زدن در چراگاه را نیز می توان نوعی خودتیماری نامید. در این زمان، اسب ها به پشت می خوابند و با حرکات پاها به صورت دوچرخه ای و لگد زدن به پشت، خود را تیمار می کنند. همچنین، با مالش پشت خود به زمین، به نوعی دیگر خود را تیمار می کنند.

از دیگر موارد خودتیماری، ساییدن دم و یا قسمت خلفی به موانع ثابت (دیوار یا درخت) است. البته، این حالت را نباید با موارد ابتلا به بیماری های انگلی اشتباه گرفت و برای تشخیص آن، باید دقت کافی به خرج داد.

تیمار نواحی خاصی از بدن (سر و گردن، کپل و ...) باعث آرامش بیشتر اسب، و در مواردی کاهش ضربان قلب می شود که نشان دهنده ی آرامش اسب است. اسب در چنین حالتی، سر خود را کمی بالا نگه می دارد، چشم های خود را نیمه باز، و لب بالایی را کمی جمع می کند (به عبارتی دیگر، از این کار خوشش می آید). پرولاکتین و سیستم دوپامین که توسط تحریک قسمتی از مغز ترشح می شود، باعث تحریک و تیمار در اسب می شود.

2-7. رفتار اجتماعی

اسب ها، یک گونه ی ویژه در حیوانات به شمار می آیند و علاقه ی بیشتری به حیوانی از گونه ی خود نشان می دهند. دو اسب که برای اولین بار به هم می رسند، رفتار عاطفی بسیار قوی تری از سایر گونه های حیوانی نسبت به یکدیگر نشان می دهند. این رفتار اجتماعی معمولاً با رفتار اکتشافی و بررسی سرهای یکدیگر شروع می شود، و سپس به بدن و قسمت خلفی آن، با استفاده از حس بویایی انجام می گیرد. به نظر می رسد اسب های قوی تر و بزرگ تر، حکم برتری (سرگروهی) را در گروه خود دارند.

نرها معمولاً نسبت به مادیان ها و نرهای اخته، حالت برتری از خود نشان می دهند. اسب هایی که حالت برتری از خود نشان می دهند، معمولاً رهبری گله در چراگاه را به عهده می گیرند و در امور سایر اسب ها نیز دخالت می کنند.

این اسب ها به طور عمده، حالت خشن تری نسبت به سایر همنوعان خود دارند. اسب هایی که در گله ای چرا می کنند که در آن نرها و مادیان های قابل جفت گیری وجود دارند، حالت های ویژه ای از خود نشان می دهند. این اسب ها، معمولاً نرهای جوان تر را به دنبال خود فرا می خوانند، ولی در صورت رد کردن این امر از سوی کره ها، نرها آن ها را مجبور به این کار نمی کنند. نرها به طور معمول، گروهی جدا تشکیل می دهند. کره مادیان ها نیز ممکن است آن ها را همراهی کنند و ممکن است این کار را نکنند.

2-8. رفتار نزاعی

این نوع رفتار، شامل رفتارهای نزاعی بین اسب ها است که در زمان نزاع، از خود نشان می دهند. حرکات نزاعی در اسب ها قابل پیش بینی نیست. در مزارع، این حالت زمانی اتفاق می افتد که اسب احساس خطر کند. در این حال، یکی از دو حالت فرار و یا شروع درگیری را به خود می گیرد. اسب ها با استفاده از دندان ها و پاهای عقب خود، دفاع یا حمله می کنند. اسب دارها معتقدند که رنگ های خاصی یا حالت های خاص گردن و چشم در اسب، این حالت را در آن ها قابل پیش بینی می کند؛ در حالی که نمی توان تجارب دیگران را نادیده گرفت. از نظر علمی، ذکر حالات فوق و پیش بینی این که با حالات ظاهری اسب تشخیص داده شود که اسب اهل نزاع است، هنوز ثابت نشده است، اما به طور کلی، اسب ها در زمان احساس خطر، رقابت بین سیلمی و رقابت در رسیدن به رهبری گه، با گوش خوابانیدن، کشیدن دست روی زمین و برخی علایم دیگر، رفتار نزاعی را از خود بروز می دهند. همچنین، در برخی گزارش ها، کمبود و یا کم کاری غده تیروئید، عامل رفتاری نزاعی گزارش شده است.

2-9. رفتار جنسی

میل جنسی در تمام زمینه ها، به علاقه ی جنسی (جاذبه ی جنسی) اطلاق می شود. این میل، پس از بلوغ شروع می شود و برای مدت نسبتاً زیادی در طول زندگی حیوان باقی می ماند. میل جنسی در نرها به میزان زیادی به ترشحات هورمون تستوسترون توسط بیضه ها بستگی دارد، اما در مواردی نیز این میل را می توان به خصوصیات ارثی (نژادی) مربوط دانست. بعضی از ویژگی های میل جنسی در نرها به دلیل ارزش اقتصادی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. 

همچنین، برخی فاکتورها، از قبیل تجربه، جیره ی غذایی، حس بینایی، حس بویایی، نور و وضعیت هورمونی، و برخی عوامل محیطی، شامل سر و صدا، مکان جفت گیری و تجربه مهتر، بر رفتارهای جنسی اسب تأثیرگذار است.

2-9-1. شیوه های رفتاری نرها

زمانی که یک اسب نر به مادیانی فحل نزدیک می شود، رفتارهای جنسی متفاوتی را ممکن است از خود نشان دهد، که متداولترین این رفتار، واکنش بویایی است. در این واکنش، حیوان سر و گردن خود را به حالت کشیده، بالا نگه می دارد و لب های بالایی خود را به سمت بیرون می آورد (شکل 2-11).

از دیگر رفتارهای جنسی، پرش کاذب است، و همچنین، نرها پهلو و جدوگاه مادیان ها را گاز می گیرند.

دیگر رفتارهای جنسی نرها عبارتند از:

1.پوزه زدن: به ناحیه ی واژن و نیز پشت مادیان

2.نمایش تهدید: به صورت کشیدن دست ها روی زمین

3.مبارزه: زمانی مشاهده می شود که در مقابل یک مادیان، بیش از یک نر وجود داشته باشد.

4.تعیین محدوده ی مرزی: در نرها این کار با دفع ادرار یا مدفوع در محدوده ی مرزی خود انجام می شود.

در کره های نر، نعوظ کامل از سن دو تا سه ماهگی دیده می شود، ولی بعد از پانزده تا بیست ماهگی است که می توانند جفتگیری کنند.

برخی عواملی که باعث عدم پرش اسب های نر می شوند، عبارتند از:

الف) جوانی و بی تجربگیب) لغزنده بودن کف اصطبل

پ) احساس درد در زمان پرشت) لگد خوردن توسط مادیان

ث) کوتاه بودن سقف اصطبلج) استفاده ی بیش از حد از نرها

چ) نرسیدن به نغوظ کاملح) ترس از مادیان

2-9-2. شیوه های رفتاری مادیان ها

در مادیان ها، شیوه های رفتاری ویژه ای برای جفت گیری وجود دارد. شدت میل جنسی (بروز رفتارهای فحلی) در مادیان ها، بسیار شدیدتر از سایر حیوانات است.

مادیان فحل، حالت ادراری خاص و ثابتی را در طول فحلی از خود نشان می دهد. در این دوره (فحلی)، ادرار موکوسی می شود؛ طوری که بخشی از پاها و سم حیوان را نیز آلوده می کند. در این موقع، مادیان دو پای خلفی خود را از هم با کرده، به سمت عقب حالتی خمیده پیدا می کند. دم، حالت قوس دار و رو به بالا پیدا می کند، و اسب سم خود را به شکلی قرار می دهد که فقط قسمت جلوی سم روی زمین قرار می گیرد.

در این زمان، لبه های فرج به طور مداوم باز و بسته می شود. این نمایش فحلی احتمالاً بهترین نمایش فحلی در حیوانات اهلی است. زمان فحلی در مادیان از دو تا ده روز، بسته به نژاد و فصل فرق می کند. که در این مدت، دو تا سه روز آخر فحلی، تنها علایم فحلی وجود دارد، ولی بر روی تخمدان، فولیکولی قابل لمس نیست. در ایران، غالب مادیان ها دارای زمان فحلی شش روز هستند.

جدول 2-3. چرخه ی فحلی در مادیان

حالتمحدوده ی زمانیمیانگینتوضیحات

سن اولین فحلی10 تا 22 ماهگی15 ماهگیاختلاف نژاد، موثر است

19 تا 26 روز21 روز

زمان چرخه ی فحلی2 تا 10 روز6 روزدر اوایل فصل، جفتگیری طولانی تر است

طول دوره ی فحلی

حدود 8 روز پس از زایمان 

4 تا 13 روزحدود 8 روزاختلاف نژاد، موثر است

اولین فحلی پس از زایمان19 سال

سن مفید مادیان (بهره دهی)16 تا 22 سال

 

دوره ی جنسی مادیان را می توان به دو مرحله ی مشخص تقسیم کرد: یکی مرحله ای که در آن مادیان به یک نر تمایل نشان می دهد و می تواند جفت گیری کند؛ که به آن مرحله ی فحلی می گویند. دیگری، مرحله ای که مادیان تمایل به نر را از دست می دهد و نه تنها با آن جفت گیری نمی کند، بلکه در صورت نزدیک شدن اسب نر، به آن حمله نیز می کند. این زمان را می توان مرحله ی بین فحلی نامید. به طور معمول، مرحله ی فحلی تا 6 روز، و مرحله ی بین فحلی 13 تا 14 روز طول می کشد. بنابراین، هر 21 تا 24 روز یک بار، دوره ی جدیدی تکرار می شود.

گفتنی است، اسب ها نسبت به سایر حیوانات، دوره ی فحلی طولانی تری دارند (تا 10 روز).

رفتارهای مادیان را می توان به چند دسته تقسیم کرد  .

1.رفتار جلب توجه جنس نر توسط مادیان

2.پذیرش

3.جفت گیری

4.بارداری و آبستنی

5.زایمان

6.مادری

 

2-9-2-1. رفتار جلب توجه اسب نر، توسط مادیان

مادیان سر خود را پایین نگه می دارد، و گوش هایش به سمت عقب و یا به سمت خارج کشیده می شود. پاهایش کمی باز و حالتی تقریباً نیمه خمیده به خود می گیرد. ناحیه ی فرج، حالت چشمک زدن پیدا کرده، معمولاً دم به سمت بالا حرکت و حالتی قوسی شکل (بیشتر در پونی ها) پیدا می کند. عده ای معتقدند دلیل این که اسب ها هنگام جفتگیری، دم خود را بالا نگه می دارند، این است که ماده ای شیمیایی به نام فرمون در این حالت بهتر پخش می شود (در حالت چشمک زدن و حرکت عضلات ناحیه ی فرج)، و شاید این ماده، شیمیایی است، که بوی خاصی تولید می کند و باعث جذب نرها می شود. 

2-9-2-2. رفتار پذیرش نرها

مادیان کاملا خود را در اختیار جنس نر قرار می دهد، و به همدیگر بسیار نزدیک می شوند (اجازه می دهد اسب نر گازش بگیرد).

2-9-2-3. جفتگیری

حیوانات فارمی، شیوه های مختلفی از جفتگیری نشان می دهند. این عمل به وسیله ی نزدیک شدن دو جنس مخالف به یکدیگر شروع می شود و تا زمان واقعی در هم آمیختن ادامه پیدا می کند. از آن جا که بسیاری از اسب دارها، از عدم کفایت جفتگیری در نرهایشان شکایت می کنند، به نظر می رسد که نرها نیاز بیشتری به یادگیری عمل جفتگیری دارند. به همین منظور، شاید بهتر باشد که این شیوه، به آن ها آموزش داده شود.

پرش، از اصلی ترین مراحل جفتگیری است. عدم پرش صحیح، می تواند یکی از نشانه های پایین بودن غریزه ی جنسی (به هر دلیل) باشد. پرش، روی حیوان غیر هم گونه، به طور معمول دیده نمی شود، ولی در اسب ها، این حالت وجود دارد؛ به عنوان مثال دیده شده است که نرها روی ماده الاغ می پرند، و به عکس، الاغ های نر نیز روی مادیان می پرند. چنانچه الاغ نر با مادیان جفتگیری کند، حاصله، قاطر خواهد بود، و چنانچه اسب نر (سلیمی) با الاغ ماده جفتگیری کند، کره حاصله، استر است.

در شرایط استثنایی، یعنی زمانی که دو گونه ی مختلف به مدت زیادی با هم زندگی کرده باشند، دیده شده است که گاو نر روی مادیان ها، و اسب نر روی ماده گاو می پرد.

نرها برای هر پرش صحیح، ابتدا یک ارزیابی اولیه در خصوص بلندی کپل مادیان را با گذاشتن پوزه ی خود بر روی کپل و پرش های کاذب انجام می دهند و با این روش، علاوه بر رسیدن به نعوذ کامل، حدود پرش و ارزیابی ارتفاع کپل مادیان را نیز انجام می دهند.

قبل از هر پرش صحیح و مؤثر (بخصوص در اسب ها)، معمولاً یک یا دو پرش کاذب صورت می گیرد، و این واکنش، نشانگر این است که دو عمل پرش و دخول، توسط دو مرکز مختلف مغز کنترل می شوند. در نرها به طور معمول، دو یا سه پرش کاذب قبل از هر پرش موثر دیده می شود. پس از هر پرش عادی، دخول صورت می گیرد، اما این حالت به زمان قبلی نعوظ (راست شدن) اندام تناسلی نر بستگی دارد.

در اسب های نر، نعوظ کندتر از سایر نشخوارکنندگان صورت می گیرد که دلیل آن، ترکیب عضلانی اندام تناسلی نر است؛ چرا که در اسب ها، به دلیل تأخیر در راست شدن و تهییج نر، دو یا سه پرش کاذب قبل از نعوظ کامل صورت می گیرد. در نرها، دخول معمولاً یک دقیقه و یا بیشتر طول می کشد و در این زمان، فشار لگنی یا زور زدن صورت می گیرد، و مادیان برای لحظه ای حالت ثابت به خود می گیرد و در این زمان، نر از مادیان جدا می شود (عمل پرش و دخول در حیان های مختلف، متفاوت است؛ به عنوان مثال، این فرایند در خوک، نه دقیقه طول می کشد).

پس از تخلیه اسپرم به نظر می رسد که نر، یک دوره ی سرکشی از خود نشان دهد. این حالت را (هیجان جنسی) نیز می گویند. در دوره ی سرکشی، بسیاری از نرها، بعد از پایین آمدن از مادیان، اقدام به لگد زدن بی هدف (گاهی به مادیان) می کنند؛ به خصوص اگر مادیان در زمان کشش بی تابی کرده، و اصطلاحاً زیاد گرم شده باشد. در ضمن، نرها در زمان جفتگیری و هنگامی که بر روی مادیان قرار دارند، به منظور حفظ تعادل خود، دایم با پاهای خود بازی کرده، به کمک دندان های خود اقدام به گاز گرفتن گردن و یال های مادیان می کنند. در این زمان، مادیان نیز سر را به طرفی بر می گرداند و غالباً به نر نگاه می کند. یک نر می تواند 5 تا 10 مادیان را در هر دور ی فحلی سرویس دهد. آزمایش های مختلف نشان می دهد که جفت گیری طبیعی، زمان فحلی را کاهش می دهد، و به عکس، زمانی که از تحریک کنندهو تلقیح مصنوعی استفاده شود، زمان فحلی نیز طولانی تر می شود.

روش معمول آبستن کردن مادیان، جفتگیری دستی است. در این روش، یک مربی برای مادیان، یک یا چند مربی برای نرها و محلی برای جفتگیری مورد نیاز است.

2-9-2-3-1. وسایل مورد نیاز

برای جفتگیری اسب ها افسارها، طناب هدایت، محل عشقبازی، دماغگیر و یا پابندهای جفتگیری، وسایل شستشو، آب کشی و خشک کردن، پارچه ی مخصوص پیچیدن دم و منطقه ی جفتگیری مورد نیاز هستند.

2-9-2-3-2. نوع مهار مورد نیاز

اگر مادیان واقعاً فحل باشد، از نظر فیزیولوژیکی و روانی، آماده ی پذیرش نر است. اگر نر در شرایطی است که مطابق با الگوهای رفتاری یا غیر قابل قبول در هنگام جفتگیری باشد، نباید کاری کرد که باعث ترس مادیان شود، یا به خود و مادیان آسیب برساند. اگر مادیان و جنس نر، هر دو از نظر روانی آماده ی جفتگیری باشند، تنها روش مهار آن ها، ابزارهای کنترل کننده است، که از آن جمله می توان به افسار، طناب های هدایت و ابزار مهار ملایم، مانند دماغگیر و پابندهای جفتگیری اشاره کرد. اگر جفتگیری به مادیان تحمیل شود، و یا اگر جنس نر سرکش و بدخلق باشد، لازم است از روش های بهتری برای مهار استفاده شود، اما بهتر است از جفتگیری اجباری با نرهای بدخو و سرکش پرهیز شود.

2-9-2-3-3. روش مرحله به مرحله

مناسب ترین زمان برای جفتگیری مادیان، زمان رشد و تکامل نهایی فولیکول تخمدانی است. فولیکول تخمدانی، شامل تخمکی است که بارور می شود و هورمونی به نام استروژن تولید می کند، که باعث می شود مادیان به طور روانی، پذیرای نرها باشند. در این خصوص، باید زمانی تعیین شود که مادیان کاملاً فحل است و نرها را می پذیرد.

2-9-2-4. علایم فحلی مادیان

این علایم عبارتند از:

1.میل آشکار به جست و جوی نرها: در این حالت، مادیان فحل به نزدیک شدن به مادیان های دیگر، اسب های نر اخته و حتی مربیانش، راغب می شود. این حالت، همیشه در مادیان دیده نمی شود و ممکن است دو یا سه روز پیش ازفحلی بروز کند.

2.باز و بسته شدن مداوم و غیر ارادی فرج (چشمک زدن): مادیان به طور طبیعی این کار را بعد از ادرار کردن، چند بار انجام می دهد، اما باز و بسته شدن مداوم و غیر ارادی فرج، یکی از علایم نزدیک شدن فحلی است.

3.قوز کردن، ادرار مکرر، بالا بردن دم و باز و بسته کردن فرج

2-9-2-5. معاشقه در اصطبل با نرهای مهار شده

در این حالت، مادیان ها آزادانه در اصطبل هایشان یا در یک مهار رها می شوند، و نرها در حالی که با یک زنجیر هدایت بسته شده اند، به محل تجمع مادیان ها آورده می شوند.

2-9-2-6. معاشقه در فضای باز

در این حالت، مادیان و نر، بدون وجود نرده یا محافظ جدا کننده با یکدیگر تماس مستقیم دارند، و نرها همیشه با یک زنجیر هدایت، بسته شده، و مادیان ها ممکن است مهار شده، یا نشده باشند. این روش معاشقه، به دلیل بالا بودن احتمال صدمه دیدن مربی ها، توصیه نمی شود. کاربرد هر یک از روش های معاشقه، نیازمند برخورداری از آگاهی کافی درباره ی نحوه ی تربیت اسب، شناخت روحیه و خصوصیات روانی آن است.

مربی باید اسب را به دقت مشاهده کند و آن را چندین بار در وضعیت معاشقه قرار دهد تا بتواند هر گونه تغییر و پاسخ از سوی مادیان را ثبت کند.

در طول مراحل معاشقه، اسب نر، تحریک شده، مایل است بر مادیان سوار شود و جفتگیری کند. از آن جا که هدف از این کار، صرفاً معاشقه مادیان ها و فحل یابی است، باید اسب نر از این کار بازداشته شود. تحریک شدن های پی در پی و بی نتیجه و تماس با مادیان های مختلف در روزهای متوالی، اسب نر را وحشی و بدخو می کند، و خطر لگد زدن و گاز گرفتن و مورد یورش واقع شدن از سوی آن ها را جدی تر می سازد. بنابراین، در هنگام معاشقه ی یک جنس نر، باید کاملاً مراقب عکس العمل های آن بود.

چگونگی عکس العمل نرها با انجام عمل معاشقه، شما را قادر به دیدن علایم فحلی در مادیان آماده ی جفتگیری می کند. به خلاف سایر دام های اهلی، مادیان های فحل میل به سوار شدن بر دیگر مادیان ها یا سوار شدن از سوی مادیان های دیگر را ندارند، و ماده ی مخاطی به ندرت از فرج آن ها بیرون می ریزد. فراهم آوردن شرایط معاشقه با نرها، تنها روش مطمئن برای تعیین زمان جفتگیری بدون لمس راست روده ای (توشه رکتال) تخمدان هاست.

در عمل معاشقه، نری که نتواند جفتگیری کند را به مادیانی که قرار است فحل یابی شود نزدیک می کنند، و مربیان به مشاهده ی حرکت نر و مادیان می پردازند تا علایم مادیان فحل و میل به طلبیدن نر از سوی مادیان را ببینند.

برای معاشقه مادیان ها، راه های گوناگونی وجود دارد، که در ادامه به برخی از آن ها اشاره می شود.

2-9-2-7. مهار یا دیواره ی مقسم معاشقه

در این حالت، اسب ماده با یک زنجیر هدایت، در یک طرف نرده یا مانع یکپارچه به ارتفاع 20/1 سانتی متر، جدا از نرها که با یک زنجیر هدایت در طرف دیگر نرده قرار دارد، می ایستد (شکل 2-14).

2-9-2-8. معاشقه ی نرهای مهار نشده با مادیان های آزاد در اصطبل

در این حالت، نرها بدون مهار در یک محوطه رها می شوند (شکل 2-15). و در همین حال، اسب های ماده در آغل مجاور آن، آزادانه حرکت می کنند. مادیان ها می توانند از ان سوی نرده حایلی که دو آغل را از هم جدا می کند، نرها را مقالات کنند.

باید به هر گونه رفتار غیر عادی آن ها هوشیار بود. وقتی از فحل بودن مادیان اطمینان حاصل شد، نر و مادیان را به شرح ذیل باید آماده کرد:

ابتدا باید قضیب و تمام ناحیه ی دستگاه تناسلی را تمیز کنید. برای این کار، بهتر است از دو مربی استفاده شود؛ یکی طناب هدایت را نگه دارد، و دیگری کار شست و شو را انجام دهد. هر دو نفر باید بر نقش خود مسلط باشند. برای شستن نر، باید مشتی پنبه را با آب گرم 37 درجه آغشته کرد و با آن نواحی اطراف ناف، کیسه بیضه و غلاف را چند بار تمیز کرد. هر بار باید از پنبه ی جدیدی استفاده، و داخل غلاف آلت تناسبی به طور کامل شست و شو داده شود. از پاشیدن آب روی پاهای اسب باید خودداری شود؛ زیرا باعث ترس یا خشم آن می شود. با پنبه ی آغشته به آب و صابون، نواحی اطراف ناف و کیسه بیضه و قسمت بیرونی غلاف باید دوباره شسته شود. برای شستشوی غلاف آلت تناسلی، پنبه ی بیشتری را باید به صابون آغشته، و این نواحی را چند بار تمیز کرد، تا هر گونه آشغال و گرد و غبار از بین برود.

پس از شستشو با صابون، پنبه و آب گرم تمیز، این نواحی باید کاملاً آب کشی شود، تا صابون و دیگر زواید از بین برود. قضیب و غلاف آن نیز باید خشک شود؛ زیرا آب، خاصیت اسپرم کشی دارد.

بهتر است دستگاه تناسلی نر در منطقه ی جفتگیری و در فاصله ی بین 50/1 تا 6 متری جفتگیری شستشو داده شود. در طول کار، شستشو دهنده و نگهدارنده ی اسب باید کاملاً مراقب و هوشیار باشند. گرچه نر ممکن است عادت به شستشو پیش از جفتگیری داشته باشد، ولی مربیان باید در منطقه ی ایمنی 45 درجه بایستند، و شخص شستشو دهنده نیز باید در یک زاویه ی 45 درجه، از جلو اسب به آن نزدیک شود.

اگر نیروی کمکی به اندازه ی کافی در اختیار بود، بهتر است مادیان نیز هم زمان با نر و در فاصله ی 8 تا 15 متر از آن شستشو شود. حضور مادیان به ایجاد حالت نعوظ در نر برای شستشوی آسان تر کمک می کند. اگر نر و مادیان به طور همزمان آماده نمی شوند، بهتر است اول مادیان را در اصطبل، و سپس نر را در منطقه ی جفت گیری شست و پس از شستشو، مادیان را برای جفت گیری نزد نر برد.

فرج، مفصل ران، لگن خاصره و پاهای مادیان باید شسته و خشک شود. همچنین، باید توجه داشت که شست و شوی ناقص باعث هجوم باکتری ها و در نتیجه، جذب باکتری توسط جنین می شود، و خشک کردن ناقص فرج، موجب از بین رفتن آب باقی مانده ی اسپرم ها می شود، دمای آب، نوع صابون و وسایل شست و شو دهنده و خشک کننده برای هر دو، باید یکسان باشند.

دم مادیان را حداقل تا انتهای استخوان دم باید بپیچید و باقی مانده ی انتهای دم را به قسمت پیچیده شده ببندید. پیچیدن دم، مانع سائیده یا برده شدن سر آلت تناسلی نر توسط موهای دم، در هنگام دخول می شود و از عبور آلت تناسلی از میان موهای دم و در نتیجه، چسبیدن آشغال و گرد و غبار به آن، جلوگیری می کند.

پس از آن که اسب ها برای جفتگیری آماده شدند، مادیان باید به نحوی مهار شود. استفاده از قلاب بینی برای این منظور، کافی است. مربی مادیان در منطقه ایمنی می ایستد و با یک دست، زنجیر یا طناب هدایت، و با دست دیگر، قلاب بینی را نگه می دارد.

مربی مادیان، برای جلوگیری از دو عکس العمل نامطلوب از سوی اسب ها، باید در طول مراحل جفتگیری، کاملاً هوشیار و مراقب باشد؛ زیرا مادیان ممکن است به جلو بجهد و با پای جلو ضربه بزند، و نر نیز احتمال دارد در هنگام پرش و پیاده شدن، سم خود را بر زمین بکوبد.

مربی، نریان را به سمت مادیان می برد و از یک زاویه ی 45 درجه، از پشت و از سمت چپ، به مادیان نزدیک می شود و نباید هرگز اجازه دهد نریان قصد حمله کند، و اگر قصد حمله کند، با شلاق آن را تنبیه کند. از آن جا که نر بدون تردید تحریک شده است، مطمئن شود که قصدش را از تنبیه فهمیده است و می داند از آن چه می خواهد. اگر اسب نر جوان و سرکش است، بسیار مراقب باشد تا در هنگام نزدیک شدن به مادیان، ناگهان بچرخدو لگد نزند.

اسب نر هنگام نزدیک شدن به مادیان، ممکن است ابتدا دیدار یا صحبتی با مادیان بکند. فاصله ی زمانی این ملاقات، 15 تا 20 دقیقه برای یک نر جوان و سرکش، و 15 تا 20 ثانیه برای یک نر با تجربه، متغیر است. نر بیشتر به دیدن نواحی اطراف جدوگاه، ران و لگن خاصره تمایل نشان می دهد. سپس آماده ی سوار شدن می شود. در این موقع، باید به نر اجازه داد که به پشت مادیان نزدیک شود.

تنها زمانی که نر جوان در حالت نعوظ کامل است، اجازه سوار شدن به آن بدهید.

اگر اسب های نر برای دخول کاملاً آماده نباشند، برای خود و مادیان ایجاد ناراحتی و خشم می کنند. اگر نر جوان پیش از نعوظ کامل آماده ی سوار شدن است، سعی کنید قبلا از آن که وزن خود را به پاهای عقب منتقل کند، طناب هدایت را بکشید. به نر اجازه دهید که از ناحیه ی سمت چپ مادیان (نه بیشتر از 45 درجه) سوار شود. مربی سعی نکند حرکات نر را برای سوار شدن تنظیم کند و اجازه دهد نر، خود فعالیت هایش را به نحو صحیح تنظیم کند.

وقتی نر روی دو پای عقب خود بلند شد، مربی باید طناب هدایت را در دست های خود شل کند. در غیر این صورت، با کشیدن نر، مانع از سوار شدن آن می شود و آن را آشفته می سازد،که این مسأله، متأسفانه غالباً اتفاق می افتد. هر دو مربی در این زمان باید کاملاً هوشیار باشند؛ زیرا نر پاهای جلوی خود را بلند می کند و لگد می زند، و مادیان ممکن است یورش بیاورد و ضربه بزند. اگر نر بی تجربه باشد، ممکن است مربی ناچار شود آلت تناسلی آن را به منظور دخول صحیح تر هدایت کند؛ چرا که ممکن است نر، آلت تناسلی خود را داخل روده و یا در قسمتی زیر مهبل قرار دهد.

مربی باید قضیب نر را با دست بگیرد و آن را به سمت مهبل هدایت کند و خود، بایستد. این کار زمانی انجام می شود که نر سوار شود و سم های خود را نکوبد، و مربی مطمئن باشد که مادیان را لگد نمی زند.

مربی اجازه ندهد نرها گاز بگیرند، و برای ممانعت از این عادت بد، باید طناب هدایت را پیوسته ولی آهسته بکشد. اگر در موارد معدودی، این رفتار بد در نرها بروز کند، مربی می تواند ناحیه ی جدوگاه و گردن اسب را با پارچه ی چرمی یا پشمی بپوشاند یا به نر پوزه بند بزند.

زمان دخول، معمولاً حدود 45 ثانیه و حداکثر یک تا دو دقیقه طول می کشد. تکان خوردن غیر ارادی و تشنجی دم نر، از علایم پایان انزال است.

مربی باید اجازه بدهد نر به میل خود پایین بیابد، و از پایین آمدن، قلاب بینی مادیان را بردارد، آن را خیلی سریع به سمت چپ بکشد و در حالت یورتمه تند، آن را هدایت کند. مادیان را نیز در همان جهتی که نر را هدایت می کند، حرکت کرده، از لگد زدن آن و نر، جلوگیری کند.

سپس مادیان را پس از جفتگیری، به مدت 15 تا 20 دقیقه راه ببرد و اجازه ندهد ادرار کند. آن گاه مادیان را بشوید، نوارپیچ را از دمش بردارد و آن را به اصطبل برگرداند.

نر پس از جفتگیری، کاملاً باید شسته شود. اگر پس از جفتگیری به نر خوردنی خوشمزه داده شود، از نظر روانی مفید خواهد بود. برای این منظور، یک بار در هنگام شستشوی پس از جفت گیری و یک بار زمانی که نر به اصطبل برده شد، بهتر است به اندازه ی 40 گرم یولاف به آن داده شود.

باید حدود 10 روز بعد از جفتگیری (روز 16 یا 17 چرخه ی فحلی)، مادیان را دوباره در معرض عشق بازی قرار داد، و این کار را تا دوره ی فحلی آینده ادامه پیدا کند. اگر مادیان آبستن باشد، فحل نخواهد شد. قرار دادن مادیان نزد نر، باید به مدت 6 تا 7 روز مانند فحلی قبل ادامه یابد. اگر مادیان تمایلی به طلبیدن نر نشان نداد، ممکن است آبستن باشد. با این وجود، می توان مادیان را در 35 تا 42 روزگی برای تشخیص آبستنی، با دست معاینه کرد.

2-10. رفتار آبستنی

طول دوره ی بارداری در مادیان 330 تا 345 روز است. در مادیانی که کره ی نر دارد و یا به خوبی تغذیه نشده است، دوره ی بارداری کمی طولانی تر است. میزان بالای پروژسترون و میزان پایین استروژن برای دوره ی آبستنی، بسیار ضروری است. در مادیان ها، به خلاف سایر حیوانات، میزان پروژسترون در طول دوره ی بارداری در خون بالا بوده، که این میزان، صرفاً در جفت بالاست.

2-11. رفتار زایمان

در این موقع، میزان استروژن و پروژسترون نسبت به طول دوره ی آبستنی، به عکس می شود (استروژن بالا می رود، و میزان پروژسترون پایین می آید) که دلیل آن تغییرات متابولیکی در کره و مادیان است. شاید دلیل اینکه بیش از 80 درصد زایمان ها در شب اتفاق می افتد، این است که کره، فرصت کافی برای بلند شدن و تطابق با محیط داشته باشد و بتواند در طول روز، به دنبال مادر حرکت کند.

2-11-1. مراحل زایمان

پستان های مادیان، 3 تا 4 هفته قبل از زایمان به صورت قابل توجهی بزرگ می شوند. چند روز قبل از زایمان نیز در نوک پستان ها مایع واکسی مانند که به آن اصطلاحاً «واکسینگ» می گویند، جمع می شود.

1.بلافاصله قبل از زایمان (اولین مرحله ی زایمان):

در این زمان، مادیان به دور خود می چرخد. سر خود را به طرف شکمش بر می گرداند. به شکم خود لگد می زند، پا می کوبد و تکرر ادرار پیدا می کند. همچنین، ممکن است چند بار بخوابد و بلند شود و بدنش عرق کند.

2.پاره شدن کیسه ی آمنیون (دومین مرحله ی زایمان):

مادیان روی پهلو می خوابد، زورهای زایمان را به تناوب و در دفعات متعدد می زند. زورهای زایمان، معمولاً بین 10 تا 30 دقیقه طول می کشد.

3.مرحله ی بعد از زایمان:

مادیان باید بین 15 تا 20 دقیقه در حالت لمیده باقی بماند. در طول این مدت، از محل جفت، خون به کره رسانده می شود. در صورتی که مادیان زودتر از این زمان اقدام به بلند شدن کند، ممکن است فقط دو سوم خون لازم به کره منتقل شود، که این امر موجب می شود ریه ها به اندازه کافی باز نشوند؛ در نتیجه، اکسیژن کافی به فات ها نخواهد رسید.

2-11-2. رفتار مادری

در این مرحله، مادیان شروع به لیسیدن کره ای می کند که در واقع، شروع ارتباط مادری است.

2-11-3. خروج جفت و روی پا ایستادن کره، حدود یک ساعت پس از تولد

در این زمان، کره روی پای خود می ایستد و حدود دو ساعت نیز طول می کشد تا جفت خارج شود. گفتنی است، مادیان ها معمولاً جفت خود را نمی خورند.

2-12. نابهنجاری های رفتار جنسی

تعدادی از نابهنجاری های رفتاری، در واقع پاسخ های غیر سازشی به فعالیت های جنسی است. به عنوان مثال، این نابهنجاری ها در طول دوره ی فحلی در مادیان و در طول فعالیت جنسی در نر، مشکلاتی جدی برای صنعت پرورش، نگهداری و تولید مثل اسب پدید می آورند. نابهنجاری های دوره ی فحلی در مادیان های باکره، نازا و تازه زا، معمول ترین علل نازایی و تأخیر در آبستنی مادیان است. ارتباط نزدیکی بین این نابهنجاری ها و تغییرات طول روز، تغذیه، آب و هوا، درجه ی حرارت محیط، میزان تحریک شدن مادیان به وسیله ی نر و استرس های مختلف، مانند نقل و انتقال وجود دارد. مشابه تأثیر این عوامل، بر دوره ی فحلی دیگر حیوانات فتوپریودیسم (گوسفند، بز و گربه) نیز وجود دارد.

معمولاً از روش های مختلفی برای بررسی وضعیت دوره ی جنسی، به ویژه در زمان فحلی حیوان، در مراکز پرورش و نگهداری اسب استفاده می شود. این روش ها، شامل فحل یابی به وسیله ی نر، معاینه ی گردن رحم و تخمدانها از طریق رکتوم، و معایناتواژن با کمک اسپیکولوم برای بررسی کردن رحم و مهبل هستند.

2-12-1. فاز انتقالی

فاز انتقالی، در ابتدا یا انتهای دوره ی تولید مثل فصلی، فازهای انتقالی که بدون تخمک گذاری هستند، اتفاق می افتد و ممکن است این فرایند، مدت زمان مشخصی نداشته باشد. فاز انتقالی در نیم کره ی شمالی، حدوداً دو ماه از فصل بهار را شامل می شود. اغلب مادیان ها در این دوره ی انتقالی که در ابتدای فصل بهار است، با نرها کشیده می شوند.

قابل ذکر است، مادیان در فاز انتقالی، دارای رفتارهای خاصی است که می توان آن را رفتارهای غیر معمول و نابهنجار نام داد. در نتیجه، بیشتر نابهنجاری های دوره ی تولید مثل، مانند آنستروس، فحلی طولانی، مشکلات رشد و تکامل فولیکولی و یا ناهنجاریهای تخمک گذاری و عدم تخمک گذاری، دراین دوره ی زمانی دیده می شود. همچنین، عوامل فیزیولوژیک، ژنتیک، تغذیه ای و مدیریتی و یا عوامل پاتولوژیک در ایجاد رفتارهای غیر طبیعیو ناباروری در مادیان ها دخالت دارند.

2-12-2. فحلی طولانی مدت

یکی از رفتارهای نابهنجار در مادیان طی طول فازانتقالی، فحلی طولانی مدت است. به طورمعمول، اولین دوره ی فحلی طولانی مدت یا دوره های فحلی غیرمنظم اولیه، طبیعی هستند و در بیش از 90 درصد از مادیان های باکره و نازا در انتهای فاز انتقالی و یا ابتدای فصل فیزیولوژیک در بهار و همچنین، در مادیان هایی که فصل تولید مثلشان به وسیله ی نور مصنوعی تغییرکرده است، دیده می شود.

فحلی طولانی بین 8 تا 30 روز، و متوسط آن 18روزاست. گزارشهایی مبنی بر طولانی شدن این دوره تا 60 روز یا بیشتر نیز ارائه شده است. در این هنگام، مادیان علایم پذیرش را نسبت به نر، در هر زمانی نشان می دهد، و در انتهای فصل تولید مثل، این حالت متوقف می شود، و فحلی طبیعی به همراه تخمک گذاری اتفاق می افتد.

اولین فحلی طولانی را در ابتدای فصل تولید مثل، به ویژه در مادیان هایی با شرایط بدنی ضعیف و یا در مدیان های باکره ی جوان می توان دید. از نظر فیزیولوژیک، در این فحلی، موجب های تحریکی کافی برای بالغ شدن فولیکول وجود ندارد.

2-12-3. فحلی منقطع

این نوع فحلی، نوع دیگریاز فحلی نابهنجار در مادیان است و اغلب در طول فاز انتقالی دیده می شود و زیاد رایج نیست. در این شکل از فحلی،مادیان برای یک یا چند روزنسبت به نریان،علایم فحلی نشان می دهد و سپس برای یک یا چند روز از فحلی خارج می شود. به دنبال آن،مادیان پس از چند روزه به فحلی باز می گردد. در واقع، اگر این فحلی بیش ازسه هفته برقرار بوده، ممکن است دراواسط آن، دوره هایی از عدم وجود رفتارهای فحلی دیده شود.

اصول درمان در حالت فحلی طولانی و یا فحلی های نامنظم، بر پایه ی عکس العمل مادیان نسبت به تیزر ارزیابی می شود. اغلب برای مدت یک ماه و یا بیشتر می توان صبر کرد تا حیوان به دوره ی فحلی عادی بازگردد. در ضمن، می توان با کمکمعاینات منظم رکتال و واژینال در هر 48یا 72ساعت، بر اساس حضور یک فولیکولبزرگ، زمان فحلی فیزیولوژیک را تعیین، و با تجویز HCG، موجبات تخمک گذاری را فراهم کرد.

2-12-4. فحلی خاموش

این رفتار در مادیان هایی دیده می شود که تخمک گذاری و سپس شکل گرفتن جسم زرد درآن ها بدون بروز علایم خارجی رفتارهای فحلی صورت می گیرد، و مادیان هیچ علاقه ای نسبت به نر ندارد؛اگرچه آزمایش های رکتال و واژینالنشان از فحلی حیوان دارد، در واقع این حالت از نابهنجاری رفتاری، فقدان رفتارهای فحلی در مادیان های سیلیک است.

تعداد زیادی از مادیان های عصبی و آن هایی که برای کره هایشان مضطرب هستند، بیشتر تحت تأثیر این حالت قرار می گیرند. مادیان های باکره و عصبی و مادیان های خجالتی، مستعد فحلی خاموش هستند. در درمان مادیان های خجالتی، باید آن ها را با سایر مادیان ها تحریک کرد. تیزینگ دسته جمعی، باعث بروز علایم فحلی خواهد شد. همچنین،گفته می شود حالت خجالت، علت اثری نیز دارد.

تعدادی از مادیان ها در قبل و بعد از فحلی و یا در طول دایاستروس نسبت به حضور نریان بی تفاوت هستند و هیچ گونه علاقه یا مقاومتی نسبت به آن ها نشان نمی دهند. این ها از نظر فیزیولوژیک فحل هستند، اما علایم و تغییرات رفتاری مشخصی از خود نشان نمی دهند. اگر با کمک لواشه و یا پابند مقید، و سپس نرها به آن ها نزدیک شوند، در آن لحظه اجازه ی کشش را می دهند. این حالت بی تفاوتی در رفتارهای فحلی، بیشتر در مادیان های چاق دیده می شود.

2-12-5. عدم فحلی

به طور کلی، لفظ آنستروس به دوره ای از آرامش و سکون مطلق دستگاه تناسلی مادیان اطلاق می شود. این آرامش و سکون در تخمدان ها موجب می شود که تمامی دستگاه تولید مثل در حالت خفته باقی بماند.

باید توجه کرد که عدم فحلی فیزیولوژیک را در مادیان، به هنگام آبستنی، و همچنین در فصل زمستان، به عنوان آنستروس فصلی، و متعاقب زایش به عنوان آنستروس شیرواری نیز می توان مشاهده کرد. علل متعدد پاتولوژیک نیز می تواند موجب عدم فحلی شود، اما اختلالات رفتاری هم می تواند علایمی از آنستروس در مادیان ها به وجود آورد.

برایدرمان آنستروسرفتاری مادیان،استفاده از یک نر قوی و بی باک به عنوان تیزر و نیز تیزینگ های مرتب و مکرر در پادوک، اغلب موجب نشان دادن علایم فحلی و به دنبال آن،پذیرش نر خواهد شد. استفاده از هورمون ها، به خصوص استروژن در این نوع مادیان ها، هیچ ارزشی ندارد. گهگاهی که مادیان نسبت به یک نر، هیچ علاقه ای نشان نمی دهد، ولی علایم فحلی را با نر دیگر نشان می دهد.

حالت دیگری از آنستروس رفتاری،در اثر ضعف و ناتوانی دیده می شود.عدم نمایش رفتارهای فحلی، گاه در مادیان های مسن که تومور هیپوفیز داشته است، مادیان سن خیلی ضعیف با دندان های خراب، مادیان هایی با آلودگی های انگلی شدید، مادیان هایی با بیماری مزمن و تحلیل برنده، مادیان های در شرف مرگ، مادیان های با تغذیه بد و بی نهایت ضعیف و یا در مادیان هایی که تحت تمرین های سنگین هستند، اغلب دیده می شوند. تصحیح علل به وجود آورنده و بهبود شرایط تغذیه،اغلب در یک محدوده ی زمانی معین، باعث غلبه کردن بر آنستروس خواهد شد.

2-12-6. فحلی پایدار

نیمفومانیای حقیقی در مادیان وجود ندارد، اما می توان این رفتار ناهنجار را در هنگام فصل تولید مثل و یا در خارج از فصل مشاهده کرد، ولی این مورد با تغییراتی مشخص در الگوی رفتاری مادیان دیده می شود. فرم های متوسط نیمفومانیان فقط در هنگام استروس اتفاق می افتد، که می توان با تزریق روزانه پروژسترون، آن را سرکوب کرد. ولی شکل حاد آن، که شامل حالت های تهاجمی خطرناک و خشمناک است، ممکن است در تمامی طول سال اتفاق بیافتد. در این ناهنجاری، زمانی که به مادیان نزدیک می شویم و یا او را لمس می کنیم، و مادیان به طور غیر طبیعی و شدید ادرار می کند. در این رفتار، بیرون زدن کلیتوریس و ادرار کردن مداوم، این پندار غلط را ایجاد می کند که حیوان فحل پایدار است.

به نظر برخی از متخصصان مامایی و بیماریهای تولید مثلی، استفاده از واژه ینیمفومانیا در مادیان اشتباه است. این لغت به اشتباه برای دوسندرم مجزا درمادیان استفاده می شود. در نوع اول، مادیان دارای دوره ی منظم جنسی است، ولی درست در هنگام فحلی سرکش می شود، از خود لجاجت نشان می دهد و از جفتگیری امتناع می ورزد.این رفتار، صرفاً مربوط به فعالیت تخمدان ها و چرخه ی تناسلی،و به علت وجود اختلال در ترشح استروئیدهای تخمدانی است.

در نوع دوم نیمفومانیا، رفتار غیر طبیعی مدت مدیدی طول می کشد، و مادیان در اصطبلش استراحت می کند. همچنین، ممکن است لگد بزند، گاز بگیرد و حتی مهتر خود را به گوشه ی اصطبل بکوبد. معمولاً حیوان پس از طی چند سال رفتارهای جنسی عادی و دوره ایتولید مثل طبیعی، یکباره به علایم نیمفومانیا مبتلا می شود. در این مورد، مادیان سریع غیر قابل کنترل و خطرناک می شود. رفتارهای مادیان در این حالت، هیچ ارتباطی با فعالیت تخمدان ندارد.

نکته ی آخر، این که بعضی از اسب های سواری و باری، صرفاً بعد از انجام عمل جفتگیری،مدتی غیرقابل کنترل می شوند. در این حالت،ممکن است صاحب آن به نیمفومانیامشکوک شود. باید توجه داشت که در بعضی از این مادیان ها، وجود زایده ی استخوانی، به خصوص در ناحیه ی کمر، هنگام جفتگیری موجب به وجود آمدن درد و چموش شدن حیوان می شود.

2-13. ایجاد صدا

به نظر می رسد که اسبها سه نوع صوت اصلیاز خود تولید می کنند: شیهه، خرخر کردن و شیهه ای بلند شبیه به گریه کردن.

این صداها، بسته به شدت، زمان و جنس ها و سنین مختلف و نیز در برابر عوامل تحریک کننده متفاوت،مختلف است.

2-13-1. شیهه

بلندترین صدایی که اسباز خود تولید می کند، شیهه است. معمولاً زمانی اسب شیهه می کشد که مادیان از کنارش جدا، و یا این که اسب نسبت به چیزی که در حیطه ی دیدیش قرار ندارد، مانند زلزله، بسیار مراقب و حساس شده، و یا در جستجوی پیوستن به اسب های دیگر باشد.

2-13-2. خرخر

سه نوع خرخر در اسب تشخیص داده شده است، که شایع ترین آن ها، قبل از تغذیه است. دومین نوع آن، خرخر نرینه قبل از نشان دادن تمایلات جنسی است. و نوع سوم آن، زمانی تولید می شود که مادیان، کره اش را ناراحت کرده باشد.

2-13-3. گریه

گریه، زمانی شنیده می شود که اسب احساس خطر کند (زمان نزاع و احساس شکست در مقابل دیگر اسب ها)، و یا در زمانی که مادیان، نر را رد کند.

نوعی دیگر از ایجاد صدا در اسب ها، جار کشیدن و یا شیپور زدن است.

نکته ی مهم دیگری که باید در نظر گرفت، عادت های ارتباطی بین جنس های مختلف است. در انسان، فقط دو جنس مرد و زن وجود دارد؛ در صورتی که در اسبها سه جنس نر، مادیان و قاطر وجود دارد. به طور مسلم، تن ونوع صدای تولید شده در نر، مادیان و قاطر، تفاوت دارد. البته،این حالت در زمانی که شما فقط یک اسب دارید، زیاد مهم نیست، ولی وقتی با گله ای ازاسب ها با جنس های مختلف سر و کار دارید، فرق می کند. سن اسب نیز در ایجاد صدا مؤثر است. به عبارت دیگر، نرینه، مادیان، قاطر و کره اسبهای زیر دو سال، تن های صدای مختلفی تولید می کنند. در واقع، این حیوانات در سن های مختلف، یازده نوع صدا تولید می کنند، که نه نوع آن،صداهای تنفسی است. که عبارتند از:

1.خرکشیدن: که با استفاده از منخرین تولید می شود.

2.ایجاد صدایی با تنی شدیدتر: با استفاده از تکان دادن منخرین، که نشانه ای از زنگ خطر است.

3.خوشامدگویی: این حالت نیز با استفادهاز منخرین صورت می گیرد.

4.شیهه ی ملایم: که جنبه ی جستجوی اکتشافی دارد.

5.شیهه ی شدید: شیهه ای که شدیدتر از شیهه ی ملایم است.

6.جیغ زدن مادیان:ممکن است علامت غریزه ی جنسی و یا احساس خطر باشد، و از قسمت بالایی بینی ایجاد می شود.

7.نعره زدن اسبهای نر: ممکن است علامت غریزه جنسی و یا احساس خطر باشد، و از قسمت بالای بینی ایجاد می شود.

8.سوت کشیدن: توسط نر برای صدا کردن مادیان به کار برده می شود.

9.فریاد: به خاطر ترس و از ناحیه ی ریوی استفاده می شود.

کلیه ی اصوات فوق، صداهایی هستند که توسط بیرون آمدن هوای تنفسی ایجاد می شوند، دهمین و یازدهمین نوع صدا نیز صداهایی هستند که به واسطه ی به درون کشیدن هوا تولید می شوند و شامل حالتی شبیه به تودهانی صحبت کردن و به درون کشیدن هوا توسط بینی هستند. 

2-14. اسب ها چگونه از اصوات استفاده می کنند؟

جالب است بدانید که اسب ها حدود 47 نوع صدا ایجاد می کنند که شما ممکن است برخی از آن ها را، از قبیل شیهه ی احساس خطر و یا صدای مادیانی نسبت به کره اش، هرگز نشنوید، و یا در صورتی که مادیان و نر را با همدیگر نگهداری نکنید، ممکن است هرگز صدا و علایم دوستی و عشق بین آن ها را نشنوید و یا احساس نکنید. یک مثال از ایجاد صدا را می توان در این مورد به کار برد که اسب می خواهد عبارت «صبحانه ی لعنتی من کجاست؟» را بیان کند. اسب این عبارت را با پنج صدا به کار می برد:

1.در حالت دمیدن از طریق ممنخرین

2.یک حالت خرخر کشیدن ارام

3.یک حالت خرخر کشیدن بلند

4.یک حالت با نفس کشیدن آرام

5.یک حالت با نفس کشیدن شدید

2-14-1. زبان اسب ها

وجود ارتباط زیاد بین انسان و اسب، کاملاً عادی است. اولین ارتباط بین اسب و انسان، از طریق ایجاد صدا برقرار می شود. شاید اولین سوت زدن، صدا کردن اسم اسب و دستورهایی از قبیل «راه برو»، «بایست»، «آرام» و ... باشد. این ها عبارتهایی هستند که اسب یاد می گیرد، و سوارکار نیز امیدوار است که اسب آن ها را به کار بندد. هم زمان با یادگیری اسب ها، انسان ها نیز عباراتی رااز اسب یاد می گیرند که عبارتند از نوعی خوشامدگویی، نوعی شیهه ی آرام به معنی «آیا کسی در این اطراف وجود دارد یا خیر؟»، و برخی حالات عصبانیت.انسان همچنین، علاوه بر زبان، برخی از علایم را نیز به اسب یاد می دهد، از قبیل ضربه زدن با پاشنه ی پا به منزله ی دستور حرکت، و کشیدن افسار (دهنه) به منظور دستور توقف. سوارکار زمانی که اسب کارش را خوب انجام دهد، آن را تشویق می کند و زمانی که دستوری را به غلط انجام دهد یا به هیچ وجه انجام ندهد، تنبیهش می کند.

در زمان معاینه توسط دامپزشک،علایم دیگری نیز بین انسان و اسب رد و بدل می شوند؛به عنوان مثال، زمانی که دامپزشک محل جراحت اسب را معاینه (لمس) می کند، اسب خود را عقب می کشد و با این حالت به دامپزشک می فهماند که این کار او باعث اذیت و درد می شود. اسب، همچنین با کشیدن یک نفس تند و عمیق به شما می فهماند که اذیتش کرده اید. در این هنگام ناراحت و بی قرار است و حالت گریز از شما را دارد.

تمام موارد گفته شده، در واقع علایم ارتباطی بین اسب و انسان است. اسب، همچنین به شما می فهماند که در آن لحظه، خوشحال و یا خسته است (اینکار را با نحوه ی حرکت خود به شما نشان می دهد). برای درک حالات ارتباطی اسب،باید بین ان ها زندگی کرد.

نکته ی قابل توجه این است که اکثر اسبها، حالاتی از قبیل اظهار علاقه در بدو ملاقات (خوشامدگویی) و یا شیهه ی اعتراض از خود نشان میدهند. نکته ی مهم دیگر این است که اسب های مختلف، برای انتقال پیام خود، ممکن است از صداهای مختلف استفاده کنند. درمناطق مختلف، اسبها از یک نوع صدا برای رساندن پیام های مختلف استفاده می کنند.

برخی عبارات، مانند «سلام؟»، در انسانها و «خوشامدگویی!» در بین تمامی انسان ها و اسب ها مشترک است. چگونگی تن صدا نیز در چگونگی بیان مفهوم پیام مؤثراست؛ به عنوان مثال، وقتی به جمله ی «بیا اینجا!» توجه کنید، می بینید که وقتی این جمله با لحنی آرام بیان شود، مفهومی محترمانه، ولی وقتی با خشونت بیان شود، معنی آمرانه پیدا خواهد کرد. چنین مفهومی را می توان از شیهه ی کشیدن اسب نیز برداشت کرد.

تشویق اسب، از نکات مهم در ایجاد ارتباط است. مثلاً وقتی به اسب دستور حرکت می دهید، پس از حرکت باید به نوعی از او تشکر کنید؛ به این معنی که وقتی او دستورها را اطاعت می کند، در صورت عدم تشویق و یا تنبیه به جای تشویق، دفعه ی بعد می فهمد که نتیجه ی اجرای دستور، تنبیه است؛ به همین دلیل دستورها را پیروی نخواهدکرد. زمانی که دستوری را به اسب می دهید، تن صدا و نحوه ی صدور دستورها، بسیارمهم است.در زمان صحبت کردن با اسب، به کار بردن نوعی نجوا و یا خواندن شعری (توجه داشته باشید که همیشه یک شعر را تکرار کنید)، مفید است. با این حالت، اسب را به آرامش، دوستی و ابرازعلاقه دعوت خواهید کرد. اگر او را با خشونت و با فریاد صدا کنید،اسب متوجه خواهد شد که شما عصبانی هستید، و واکنشش نسبت به شما فرق خواهد کرد.

2-14.2. اسب ها چگونه از علایم استفاده می کنند؟

همان طور که می دانید،اسب ها علاوه بر استفاده از صدا، برای رساندن منظور خود، از علایمی دیگر نیز استفاده می کنند تا نظر ما را نسبت به چیزی جلب کرده (به عنوان احساس خطر)،یا عقیده ای ابرازکنند.

با نشان دادن علامت، جهت چرخش را در حرکت انتخاب می کنند. مثلاً اگر بخواهند به سمت چپ بچرند، سرشان را به سمت چپ متمایل می کنند. در صورتی که چرخش به سمت راست را انتخاب کنند، سر خود را به سمت راست متمایل می کنند. به این وسیله، اسب به شما می فهماند که به چه سمتی حرکت خواهد کرد. اسب سر خود را بالا نگه می دارد و گوش هایش را سیخ میکند (در صورتی که بخواهد منظوری را به شما بفهماند).

گویش هایش را به سمت عقب نگه می دارد و پاهای عقب را بلند می کند و به شما می فهماند که دیگر ازاین جلوتر نروید. در غیراین صورت، لگد خواهد زد.اگر چیزی برای خوردن به اسب بدهید ولی خوشش نیاید، اولین لقمه را بیرون می اندازد (تف خواهد کرد) و با این علامت،به شما می فهماند که از غذا خوشش نمی آید.

استفاده از زبان علایم (اشارات)، مختص به اسب نیست. البته،تمام گونه های حیوانی و انسان ها نیز از این زبان استفاده می کنند. در اسب ها، استفاده از زبان اشاره کاربرد بسیاربیشتری از زبان صوتی (صدایی) دارد. در واقع، اسب منظور خود را با این زبان،بهتر از ایجاد صدا منتقل می کند. علاوه بر این، استفاده از زبان علامت،در اکثر گونه های اسب و جنسها و نژاد های مختلف (مگر در موارد استثنایی، از قبیل کره ها)مشترک است. 

به عنوان مثال، در مورد کره ها، زمانی که کره در مقابل اسب بزرگی قرار گرفته است و می خواهد به او بفهماند که او فقط یک کره ی کوچک است، احساس عجز میکند و سر خود را پایین نگه می دارد؛ درست مانند زمانیکه برایمکیدن شیر مادرش، اینکار را می کند. دراین حالت، دهانش را کمی باز می کند، لب هایش را کمی به طرف بالا و بیرون می کشد و با زبانش،حالت شیر خوردن را به خود می گیرد. با این کار، اسب های بزرگ میفهمند که نباید کره را گاز بگیرند و یا لگد بزنند.

زبان اشاره، تقریباً به عنوان یک زبان بین المللی، حتی در مورد انسان نیز صادق است و با قابلیت های مختلف به کار می رود. البته، درک زبان اشاره،بسیار مشکل است؛ مثلاًاسبی که پاهای عقب خود را بالا نگه می دارد ،ممکن است دو منظور داشته باشد: یا آماده لگد زدن است و یا می خواهد بفهماند که پایش درد می کند. البته،حرکات و صداهایی را که قبل و بعد از علایم گفته شده نشان می دهد، مفهوم واقعی اشاره است،کسانی که با اسب ها آشنا باشند، به خوبی مطلب فوق را درک می کنند.

حدود 70تا 80 علامت (اشاره) وجود دارد، که اسب هااز خود نشان می دهند. این مورد به سن، نرینه،مادیان و یا نریان و اخته بودن اسب بستگی دارد. اسب ها برای رساندن پیام از طریق علایم، از این اندام ها استفاده می کنند: پوزه، بینی، دهان، چشم ها، گوش ها، تمام سر و گردن، پوست، دم، پاها و دست ها.

پاها و دست ها ممکن است به تنهایی و یا به صورت جفت استفاده شوند؛ اسبها در حیات وحش برای حمله، و از پاهابرای دفاع استفاده می کنند.

بعضی وقت ها رفتاری بسیارغیرعادی نیز از یک اسب مشاهده خواهید کرد، که نتیجه ی هم زیستی با گونه های مختلف حیوانات دیگر است؛ به عنوان مثال، اسب نر ممکن است در زمان ادرار مادیانی،بینی خود را زیر ادرار او بگیرد و آن را بو کند؛درست مانند حالتیکه در گاو نر وجود دارد، و این حالت، نشانه ی هم زیستی اسب با گاوهاست.

در زبان اشاره ی اسب ها، سر و گردن، بیشترین استفاده را در رساندن پیام دارند، و ممکن است سایر قسمت های این ارگان برای رساندن پیام ویژهای به طور جداگانه استفاده شوند. پوزه و لب ها، به خصوص برای رساندن پیام ویژه ای به طور جداگانه استفاده شوند. پوزه و لبها، بخصوص برای رساندن پیام دوستی و علاقه به کار می روند (اطمینان دادن به یک کره و یا عشقبازی با مادیان).

زمانی که اسب پوزه اش را به شما یااسبی دیگر می مالد، دوستی اش را به شما ابراز می کند. زمانی که کره ترسیده است، به سمت مادرش می رود و به او پناه می برد. مادرش نیز با مالیدن پوزه، وی را مطمئن می کند که امنیت برقرار، و اوضاع تحت کنترل است. زمانی هم که دو اسب بالغ به یکدیگر پوزه می مالند، علامت خوشامدگویی است؛ در حالیکه پوزه مالیدن مادر به کره اش، به این معناست که «خیلی خوب! مادر اینجاست. نترس!»

در اسب،چهار حالت گاز گرفتن وجود دارد:

1.در زمان بازی، نرینه به مادیان نزدیک می شود و او را گاز می گیرد. اسبنر برای اینکار از دهان، دندان ها و لب ها، با هم استفاده می کند.

2.سپس مادیان سرش را از روی گردن نرینه رد می کند و آن را گاز می گیرد. در این حالت، چگونگی استفاده از گردن و سر مادیان، نشان دهنده ی منظورش است.

3.مادیان ممکن است فقط گردن نرینه را گاز بگیرد (پس از عبور گردنش از روی گردن نرینه) و او را بپذیرد.

4.این که گردن او را بگیرد و به وی ضربه بزند.

هر کدام از چهار حالت فوق، ممکن است مفاهیم متفاوتی را برسانند. زمانی که مادیان نرینه را گاز می گیرد، منظوری این است که از ادامه ی این وضع، راضی نیست، یا این که با رد کردن خشونت نرینه، منظورش این است که به آرامش و تنهایی احتیاج دارد. سپس یا گازش می گیرد و یا با دندانهایش نرینه را می زند، که معمولاً گاز گرفتن، بیشتر دیده می شود.

چشم های اسب، به خلاف انسان که یکی از قسمت های مهم زبان اشاره است، کارایی چندانی ندارند، اما گوش های اسب، به خلاف گوش انسان، کارایی بسیار بالایی در زبان چندانی ندارند،اما گوش های اسب، به خلاف گوش انسان، کارایی بسیار بالایی در زبان اشاره دارد. آن ها ممکن است همراه سایر قسمت ها و یا به تنهایی برای جلب توجه، رساندن منظور و یا نشاندن حالت اسب در کل موقعیت های ویژه،حالت های مختلفی به خود بگیرند. بیشتر اسبدارها میفهمند، زمانی که اسبگوش هایش را به سمت عقب نگه می دارد (تا آن جاییکه امکان داشته باشد، به سمت عقب سیخ می کند)، حالتی خشن دارد و به شما می فهماند که به او نزدیک نشوید. زمانی که گوش ها حالت عادی (نه کاملاًخوابیده و نه کاملاً به عقب کشیده) داشته باشد، اسب حالتی عادی دارد. و زمانی که گوش ها چنین حالتی داشته، ولی سیخ باشند، منظور اسب این است که از عقب، مراقب شماست.

پوست اسب نیز صحبت میکند. زمانی که پوست جراحت دیده اسب را لمس کنید، اسب با تکان دادن پوست، منظورش را به شما می فهماند. دم اسب نیز علامت هایی را به شما می دهد. زمانی که دم بالا و بیرون نگه داشته شود، اسب حالت دشمنی به خود گرفته است و نشان می دهد که آماده و مراقب است.

دم اسب، نشان دهنده ی بسیاری از علایم است؛ به عنوان مثال، چنانچه اسب دردی داشته باشد یا از کاری که شما انجام می دهیم (مثل دست زدن به زیر شکم)ناراحت باشد، دمش را به شدت تکان می دهد، و یا اگر شما در حین کار به هر علت با حیوان با صدای بلند صحبت کنید، و یا حیوان به دلیلی از شما بترسد، بخصوص اگر پشت سر او باشید، حیوان برای نشان دادن ترس، دمش را بین پاها، و حتی کپل را نیز کمی جمع کرده، حالت قوز کرده پیدا می کند.

2-14-3. لغتنامه ی زبان اسب

در واقع، درک زبان گفتاری،در اسب های مختلف و در مناطق مختلف،متفاوت است. همچنین، افراد مختلف، درک های متفاوتی از زبان اسب دارند، ولی به طور عام، برخی صداها یا علایم هستند که معنی و مفهوم خاصی را می رسانند. مطلب دیگر، این است که ممکن است یک اسب با یک صدا یا اشاره، منظورهای مختلف، و یا این که با علایم و اشارات مختلف، یک منظور خاص را برساند. صداهای مختلفی که ممکن است به آن ها برخورد کنید، در ادامه ذکر می شود:

1.خوشامدگویی: این حالت، به طور معمول و عام، با کشیدن شیهه ای آرام همراه است. شدت شیهه و سایر حرکات همراه آن، نشان از منظور خوشامدگویی دارد. همچنین حرکات سر و دم، این حالت را تشدید می کنند.

2.شما که هستید؟ زمانی که دو اسب به همدیگر می رسند، به هم می دمند و تقریباً حالت بوییدن یکدیگر را به خود می گیرند. در این زمان، دو پاسخ ممکن است داده شود: اول این که یکی از اسب ها با دمیدن آرام به پوزه ی اسب دیگر، به او بگوید «من، یک دوست هستم»، و یا این که با ضربه زدن توسط سر و گردن یا با کوبیدن پای جلو روی زمین و یا حالت تهدید به خود گرفتن، می خواهد بگوید، از وجود او در کنار خود راضی نیست.

3.این چیست؟ این حالت را اسب با بوییدن و دمیدن هوا به طرف چیزی که به نظرش غریبه می آید، انجام میدهد. یا این که اسب ممکن است با پای جلوبه آن شیء ضربه بزند و قصد شناسایی آن را داشته باشد. جواب این حالت نیز دو گونه است: اسب ممکن است شیءرا بشناسد و سپس بدون تفاوت از کنارآن بگذرد، و یا این که احساس خطر کند و از آن دور شده، یا به سمت آن حمله ور شود.

4.نگاه کن! اسب این حالت را برای جلب نظر اسب های دیگربه سوی چیزی به کار می برد. او این کار را با بالا بردن سر و دم و خرخر کردن انجام می دهد. پاسخ این حالت نیز به دو صورت است: 1. اسب های دیگر به آن شیء نظر می کنند و بدون تفاوت از کنار آن می گذرند. 2. احساس خطر می کنند و با یک شیهه، خطرناک بودن، عجیب و یا غریب بودن آن را می فهمانند.

5.بیا اینجا! اسب این کار را با علامت خوشامدگویی انجام می دهد و اگر اسب مورد نظر،توجهش جلب نشود، اسب با بالا و پایین آوردن سرخود، منظورش را می فهماند. در صورتی که اسب نیاید،اسب اول حالت تهدید به خود می گیرد، و اسب مقابل با یک حالت خوشامدگویی،حرف وی را قبول می کند و به طرفش می رود.

6.از من دور نشو!از اینجا نرو! اسب این حالت را باکشیدن یک شیهه یآرام انجام می دهد (زمانی که با چند اسب دیگرراه می روند).

7.کسی این اطراف هست؟ (کیست): این حالت با کشیدن شیعه ی بلند، آن هم به صورت مداوم و چند بار پشت سر هم، و با بالانگه داشتن سر و دم همراه است. اسب در صورتی که جوابی بشنود (با کشیدن شیهه ای بلند توسط اسب دیگر)، حرکت های زیر را انجام می دهد:

الف)کجا هستی؟ این حالت را با یک شیهه ی آرام ادامه می دهد (معمولاً در زمانی که مادیان به دنبال کره اش نیز می گردد، چنین صدایی را تولید می کند).

ب) من اینجا هستم!اسب این مفهوم را با یک شیهه ی بلند می رساند، و تا زمانی که دو اسب در محدوده ی دید یکدیگر قرار بگیرند، این کار ادامه پیدا می کند.

پ) پیدایت کردم!اسبها این حالت را با یک شیهه ی آرام و خوشامدگویی، با دمیدن پوزه های یکدیگر انجام میدهند.

8.بیا برویم! اسب برای این منظور، با پا ضربه ای به پای اسب دیگر می زند و یا با چرخیدن دور آن و گاز گرفتن جدوگاه، منظورش را می رساند. اسب دیگر ممکن است فرمان اسب اول را قبول کند و دنبالش راه بیافتد، و ممکن است آن را نپذیرد و با گرفتن حالتی تهدیدآمیز، دعوتش را رد کند.

9. برو گمشو! این حالتکه ممکن است تنهاحالت دفاعی باشد، با استفاده ازدندان ها و پاها صورت می گیرد (معمولاً یک پا). اگر اسب نرفت،اسب اول تهدیدش را جدی تر می کند و حتی ممکن است گاز بگیرد و یا لگد بزند.

10. بس است، دیگر! در واکنش به اسبی دیگر و یا انسان انجام می شود و این حالت ممکن است صرفاًبا یک لرزش جدی و یا ضربه زدن با پای جلو و حتی گاز گرفتن صورت بگیرد.

11. آزارم می دهد!با لرزش جلدی، و یا گوشه گرفتن و دوری جستن از عامل مزاحم (که ممکن است انسان باشد) انجام می شود.

12. پایم درد می کند!با بلند کردن پااز روی زمین صورت می گیرد.

13. خیلی خوب است!این حالت در صورتی که دو اسب خیلی به هم نزدیک باشند، با فشار آوردن به یکدیگر و یا با دمیدن هوا به بیرون صورت می گیرد.

14. اظهار علاقه و دوستی: با دمیدن هوا به بیرون، از طریق منخرین و یا با مالش بینی و سر به بینی و سراسب دیگر بیان می شود.

15. اظهار تنفر و انزجار: با حالت تهدید و با استفاده از پاها و دندان ها انجام می شود. اگر اسب مقابل نیزهمین احساس را داشته باشد، نزاع و درگیری شروع می شود.

16. بیادعوا کنیم! با یک شیهه ی بسیار شدید و جیغ مانند صورت می گیرد.در صورتی که اسب مقابل، جاخالی کند و بترسد وازمیدان به در رود، نر با حالتی پیروزمندانه به سمت مادیان می رودو احساس غرورش را بیان می کند و مادیانشرا به جای امن تر می برد.

17.اظهارعلاقه ی مادیان به کره: با پوزه زدن به کره و دمیدن قوای هوا ازطریق منخرین صورت می گیرد و به این معنی است که «هیچ خطری تو را تهدید نمی کند».این حالت با فشار دادن کره به سمت مخالف خطر، از طرف مادیان صورت میگیرد.

18. بیا شیر بخور!این حالت را مادیان با باز کردن یکی از پاهای عقب و باز کردن میدان برای شیر خوردن انجام می دهد.

19. این کار را نکن! این جمله را مادیان با کشیدن شیهه ای بلند به کره اش میگوید.

20. تشنه هستم! این جمله را کره با پوزه زدن به پهلوی اسب و نزدیکشدن به پستان بیان می کند.

21. من، فقط یک کره کوچک هستم! (اظهارترس و عجز):با پایین و بیرون نگه داشتن سر، و درحالی که لب ها را به سمت بالا و بیرون می کشد و دهان را باز،و زبان را بیرون میاندازد و حالت شیرخوردن را به خود می گیرد، بیان می شود.

22. اظهار ترس:با کشیندن شیهه صورت می گیرد، و زمانیکه اسبی به سایراسبهای گروه نزدیک شود، با چسبیدن به یکدیگر،امنیت دوباره بازیافته ی خود را احساس میکند.

23. بیا از اینجهنم برویم! (بزن به چاک): با بالا کشیدن سر و دم و خرخر کردن و شیهه ی آرام و سپس فرار،این حالت نشان داده می شود.

24. درخواست کمک: احساس دردبا کشیدن شیهه ای شبیه به ناله صورت می گیرد، که کاملاً قابل تشخیص است.

25. نگران نباش! با انجام خوشامدگویی صورت می گیرد، و اسب تحت خطر را مطمئن می کند که نگران نباشد، و این کار با ایجاد تماس بدنی، کامل می شود.

26. رئیس، منم!تهدید با سر و دندان صورت می گیرد. جواب این تهدید ممکن است به دو صورت باشد: «نه، تو رئیس نیستی»؛ که اینکار را اسب اول با همان حالت تهدید انجام می دهد، و یا با نادیده گرفتن تهدید، صورت می گیرد.

27. پس این صبحانه لعنتی من کجاست! این حالت ممکن است تنها با یک خوشامدگویی، خرخر کردن و یا در حالتی جدیدتر با ضربه زدن به ظرف غذا صورت گیرد. هر اسب دارمی فهمد که اسبش چگونه این منظوررا میرساند.پس از جواب گرفتن (غذا گرفتن)، اسب ممکن است پاسخ های مختلفی بدهد،از جمله «متشکرم»، که باخوردن بقیه ی غذا، و یا«ممکن است کمی بیشتربخورم»، که با پوزه زدن به جیب اسبدار و مالیدن خودشبه او،و اظهارتنفراز غذا را با تف کردن آنبه بیرون نشان می دهد.

28. گرسنه هستم! پوزه و لبهای خود را به آخورمی مالد و یا سر خود را به دراصطبل میکوبد.

29.بیا،دیگر! با چرخش اطراف اسب دیگر، این درخواست را نشان میدهد.

30. من را تنها نگذارید! بگذارید با هم برویم! با شیهه ای آرام و یا ضربه زدن به دراصطبلنشان داده می شود.

31. خسته شدم!با عدم انجام کاری که در حال انجام ان است، بیان می شود.

32.دیگرنمیتوانم! با عدم انجام کاریکه در حال انجام است،نشان داده می شود.

33. مثل این که مجبورم!با اکراه و به آهستگی،حرکت قبلی را تکرارمی کند.

34. احساس خارش کردن:با سابیدن قسمت مورد خارش به شیء یا چیزی نشان داده میشود.

 

2-15. رفتارکره اسب و اسبهای جوان

در روز اول، کرهاسب هاپس از تولد، همراه مادرشان نگهداری می شوند و باید در فاصله ی زمانی سه ساعت یک بار سرکشی شوند،تا اطمینان حاصل شود که همه چیز به خوبی پیشمی رود. مادیان درزمان استراحت در اصطبل،به مقدار ی علوفه نیازدارد.

در صورت مناسب بودن هوا در روز دوم، اسب و کره میتوانند برای کمی نرمش از اصطبل بیرون بروند، و در برخی موارد نیز به کره اجازه داده می شود که آزادانه، همراه با مادرخود حرکت کند. در جدول 2-4، اولین حرکتهای پس از تولد با تعداد تکرارشان نشان داده شده است.

جدول 2-4. اولین حرکت های کره اسب

نوع فعالیتتعداد تکرار(تلاش برای انجام)زمان شروع پس از تولد

بلند کردن سر2-15-1 دقیقه

تکان دادن سر2-110-5 دقیقه

نشستن4-310-5 دقیقه

تکان دادن گوش ها4-310-5 دقیقه

اولین تلاشبرای ایستادن6-520-10 دقیقه

اولین صدا8-645-20 دقیقه

اولین دفع مدفوع8-630-15 دقیقه

اولین گردن کشیدن10-935-30 دقیقه

اولین مکیدن شیر11-1060-40 دقیقه

اولین حرکت11-1090-60 دقیقه

اولین استراحت14-12120-90 دقیقه

اولین دفع ادرار15-108-6 ساعت

 

در هفته ی اول، بایدکره را با افسار هدایت کرد. این افسار را با کمک گرفتن از یک فرد و در اختیار قرار داشتن قفسه ی صدری و گردن کره اسب، باید به گردن حیوان انداخت.اگر گرفتن کره مشکل باشد،مادیان باید در نزدیکی آن نگهداری شود. ازهمان ابتدای کار، هدایت کره (با افسار)بسیار آسان تر از رها کردن کره به طورآزاد است.

در همان روزهای اول،مادیان توسط یک فرد حرکت داده،و کره اسب به دنبال مادیان، توسط فردکمکی راه برده می شود؛ به این صورت که فردی که مادیان را هدایت می کند، درست جلوی کره قرار می گیرد.

پس از یک هفته، در صورتی که کره، همراه با مادرش (بخصوص در شب) برگردد، به این معناست که کره به این وضعیت عادت کرده، و پس از این، یک نفرکافیست تا هم مادیان و هم کره را هدایت کند. اندازه ی افسار، پیوسته باید کنترل شود؛ چرا که کره اسب ها رشد سریعی دارند. همچنین، باید به خاطر داشت که شیر به اندازه ی کافی دراختیار کره قرار گیرد. با وجود تغذیه ی مناسب، ممکن است مشاهده شود که مادر به اندازه ی کافی شیرنداشته باشد، و یا مادیان ممکن است عصبی و حساس باشد و به کره اجازه ی شیر خوردن ندهد.

برخی ازمادیان ها را باید مقید کرد؛ به این شکل که در زمان شیر خوردن کره ها،یکی از پاهای جلوی اسب را باید از زمین بلند کنیم تا به او اجازه ی مزاحمت برای شیر خوردن کره اش داده نشود. درهر صورت، عادت فوق را به ندرت می توان در بین اسبها مشاهده کرد و حتی خشن ترین اسبها نیز پس از چند روز، به شیرخوردن کره ها عادت میکنند.

مادیان درزمان شیردادن سعی می کند جهت فراهم ساختن شرایط مناسب برای کره هایش، بیشترین وزن را روی پای طرف مقابل کره بیندازد (اگرکره اسب از سمت چپ شیر می خورد، روی پای راست، و برعکس).

برخی از مادیان ها پس از سه هفته،دوباره به کار گرفته می شوند (به کار بر می گردند). در چنین شرایطی،باید به کره اجازه داده شود که هر سه ساعت یک بار شیر بخورد. شیوه ی معمول شیر خوردن، 5 تا 10 دقیقه مکیدن (شیر خوردن)درهر دو ساعت در طول روز و به ندرت در شب است.

پس از شیر خوردن، کره به طور معمول به مدت نیم ساعت استراحت می کند. درصورت مرگ مادر یا عدم شیردهی،باید روش های دیگری برای شیردادن،مثلاًشیردادن با شیر خشک و ... اعمال شود.

در ساعات اولیه ی تولد، کره ها بیش از حد متعارف نفس می کشند، و تعداد دم و بازدم به مرور زمان به 30 تا 40 نوبت در دقیقه خواهد رسید،که این رقم، دو برابر تعداد معمول در مادراست.

2-15-1. حالات مختلف بدن و چگونگی نمایش ارتباط

2-15-1-1.وضعیت کلی بدن

سر به سمت بالا، گوش سیخ،گردن کشیده و دم برافراشته، نشان دهنده ی این است که اسب، گوش به زنگ و کاملاً متوجه اطراف است.

1-15-1-1-1. سر و گردن

1.نریان:قبراق و سرحال، ونشان دهنده ی نمایش نرینگی است.

2.مادیان:دست به سمت جلو،پاهاکمی باز، گوش ها افتاده و دم کامل برافراشته، نشان دهنده ی علایم فحلی است.

2-15-1-1-2. گوش ها

1.هر دو گوش به سمت جلو، و توجه به جلو است.

2.یک گوش به سمت جلو،و دیگری به سمت عقب، و توجه به جلو و عقب است

3.هر دو گوش افتاده به طرفین، نشان دهنده ی بی حالی و یا افسردگی و گاهی ترس است.

4.هر دو گوش به سمت عقب، عصبانیت و یا خشم اسب را نشان می دهد.

 

2-15-1-1-3. دم

1.دم به سمت بالا، نشان دهنده ی هیجان اسب، و زاویه ی دم بیانگر حالت و میزان هیجان است.

2.دم به سمت پایین، نشان می دهد که اسب،بی حال و یا ترسیده است.

3.دم به سمت و بین دو پا فشرده، بیانگر ترسیدن اسب است، با این که اسب احساس درد می کند و یا عصبی و آماده ی لگد زدن است.

2-15-1-1-4. لب ها و منخرین

دهان بسته، منخرین کمی به طرف بیرون و پوزه لب های جمع، نشان دهنده ی ترس و بی تابی است، که با افزایش اضطراب، پوزه و لبها جمع تر می شوند.

برگشتگی منخرین به سمت بیرون، نشانگر تحریک و ناراحتی اسب،و برگشتی منخرین به سمت بیرون همراه با بالا بردن سر، علامت فلمن، و نامیش نرینگی است.

2-15-1-1-5. اندام های حرکتی

بلند کردن پای عقب در حالت تدافعی آماده برای لگد زدن، بلند کردن دست جلو در حالت تدافعی و آماده لگد زدن و عوض کردن و یا جابجا کردن پا، بیتابی و هیجانی بودن اسب را نشان می دهد.

2-15-2. انضباط

رعایت مقررات و به کار بستن روش های دقیق در زمانی که چند نفر مادیان ها و کره ها را هدایت می کنند، ضروری است؛ برای مثال، اگر سه نفر کار هدایت سر مادیان و کره هایشان را به عهده دارند، در صورتی که اولین فرد به محض ورود به اصطبل دهانه ی اسب را رها کند، اسب شروع به شرارت کرده، در نهایت فرار می کند. به دنبال آن، سایر مادیان ها نیز دوست دارند که به آن ملحق شوند و باعث ایجاد مزاحمت برای افرادی می شوند که آن ها را هدایت می کنند. بنابراین، هماهنگی و رعایت انضباط،از ضروریات این کار است.

اولین برخورد با کره(بلافاصله پس از تولد)، در واقع، شروع برنامه های آموزشی آن حیوان است، و باید به آن ها یاد داده شود که رفتار خوبی داشته باشند. این، مهم است که برخورد اولیه، همراه با مهربانی و قاطعیت باشد. هیچ چیز برای حیوانها، گیج کننده تر از این نیست که مربی آن ها دمدمی مزاج باشد و هر روز با فرمان یا شیوه ای متفاوت آموزش دهد (گاهی عصبانی، گاهی سبا محبت و ...). کره هایی که عقب می مانند و یا لگد می زنند، باید با نواختن ضربه (تنبیه) در محوطه ی قفسه ی صدری، به آن ها فهمانده شود که کارشان درست نیست.

برای کره هایی که گاز می گیرند (حتی در موقع بازی کردن)، کشیدن عضله ی مگس پران (یا موی دور لب ها)،از سیلی زدن روی پوزه ها بهتراست. باید در هر شرایطی و به هر قیمتی، از بروز خشونت و کم حوصلگی جلوگیری کرد. همین طور دادن ازادی بیش از حد و اغماض درخصوص عدم تنبیه در زمان شرارت نیز صحیح نیست.

همچنین، باید به کره ها یاد داد بتوانند پای خود را بالا نگهدارند. این امر، آن ها را آماده می کند که در زمان نعل بندی، به نعل بند کمک کنند.

2-15-3. اسب در شرایط استرس

به دلیل بالا بودن تقاضابرای داشتن اسب هایی در سطح بسیار عالی در زمینه ی مسابقات، شکار و ....باید استاندارد(شاخص) های مدیریتی نیز در سطح عالی نگریسته شوند. اصول اصلی مدیریت در اسب،در واقع، همان تأمین نیازهای اسب است، اما در ارتباط با داشتن اسب های سالم و قوی، به خصوص در محیط کار، به مهارت های اضافی نیازمندیم؛ به ویژه این که استانداردهای واقعی اسب زمانی مفهوم پیدا میکند که اسب بتواند توانایی واقعی خود را نشان دهد، و نیز باید به استرسها و فشارهای فیزیکی و روانی که اسب با آن روبرو می شود (نکات اصلی) توجه کرد.

2-16. توجه به نکات اصلی

2-16-1. اصطبل

با هر اسب، باید به طور جداگانه برخورد شود، و برای هر اسب، یک اتاقک جداگانه در نظر گرفته شود؛ به عنوان مثال، برای اسبی که دوست دارد بفهمد در محیط خارج چه می گذرد، گذاردن آن در قسمت انتهایی اصطبل،بسیار دردآور خواهد بود. همچنین،اسب های بی قرار در اتاقک های بزرگتر، راحت تر هستند.

2-16-2. بستر

نکته ی مهم در مورد هر نوع بستری که انتخاب شود، این است که عاری از گرد و غبار باشد. اگر از کاه و یا تراشه برای بستر استفاده شود، بهتر است که اسب در زمان تعویض بستر،در محیط اطراف نباشد. در زمان جارو کردن نیز بهتر است از یک جاروی نم دار استفاده شود تا از تجمع گرد و غبار جلوگیری به عمل آید. اگرچه اسبها به ندرت به بستر حساسیت(آلرژی) نشان می دهند، اما اکثر اسب ها پس از هر تعویض بستر، عملکرد بهتری از خود نشان می دهند (در صورتی که جایشان خشک و تمیز باشد).

2-16-3. تغذیه

تغذیه با مواد غذایی دارای کیفیت بالا و عاری از هر گونه گرد و غبار، الزامی است؛مگر در مواقع ضروری و یا مواقعی که اسب به اجبار به چرا برده شو. بهتر است که در هشت هفته اول آموزش، به اندازه ی کافی، کاه در اختیار اسب قرار داده شود. هر چه دوران آموزش ابتدایی بیشتر سپری، و اسب به مرحله ی سابقه دادن نزدیک شود، از جیره ی کاه حیوان کاسته شده، به مقدار جو اضافه می شود. میزان دقیق جو، به خصوصیات و ویژگی های اسب بستگی دارد. در این ارتباط، شاخصهای زیر باید در نظر گرفته شود:

1.میزان عصبی بودن اسب

2.ضریب تبدیل غذایی

3.چاقی و یا لاغری حیوان

4.اینکه اسب مورد نظر با علاقه غذا می خورد و یا خجالتی است

خوشبختانه، امروزه ترکیبات مختلفی از مواد غذایی وجود دارند که بسته به نوع خصوصیات اسب، می توان آن ها را انتخاب کرد. ذخیره سازی انواع مواد غذایی، اسب دار را قادر می سازد تا به اسب هایی با ویژگی های مختلف، فرمول غذایی متفاوتی ارائه دهد. مواد مکمل نیز باید به دقت انتخاب، و در این خصوص نیازهای فردی اسب نیز در نظر گرفته شود.

اگر در نظر داریم که از مواد غذایی، بهترین و بیشترین استفاده را ببریم، باید دو نکته را مورد توجه قرار دهیم: اول این که با استفاده از یک برنامه ی درست،داروهای ضد انگلی را به حیوان بخورانیم، و دوم این که دندان ها حداقل سالی دو بار (هر شش ماه یک بار) به دقت سابیده شوند؛ چرا که دندان های بد (دندان های تیزو یا نامنظم)،قطعاًعمل بلع و جویدن را تحت تأثیر قرار خواهند داد.

زمانی که تغذیه ی گله های حیوانی را بررسی می کنید، اولین ضرورت این است که درباره ی اهداف کوتاه مدت و بلند مدت تصمیم گیری کنید؛ اینکه آیا از کره برای نمایش استفاده میشود و یا برای کره های بین یک و زیر دو سالگی و یا به عنوان دو سالگی و غیره استفاده می شود؟ همچنین، آیاکره اسب پس از شیرگیری، در دو سالگی فروخته می شود؟ ... تمامی موارد گفته شده در خصوص انتخاب تغذیه ی مناسب،اهمیت دارند.

2-16-4. سم اسب

وجود یک نعل بند ماهر و با حوصله، از ضروریات است. اسب دار باید به طورمداوم با نعل بند خود درباره ی وضعیت عمومی اسب خود صحبت هایی داشته باشد.این مذاکرات به نعل بند کمک می کند تا از آخرین وضعیت اسب اطلاعات کافی داشته باشد.

مشاهدات دقیق سوارکاراز نحوه ی حرکت اسب و انتقال این مشاهدات به نعل بند کمک می کند که اطلاع کافی از زمان دقیق نعل بندی به دست آورد. به هر حال، به خاطر داشته باشید، نعل بند، خود باید نسبت به تعیین زمان تعویض نعل اقدام کند، و در غیراین صورت، او را باید مجبور به این کار کرد.

سم اسب حدود 9/0 تا 3/1 سانتی متر در هر ماه رشد می کند. بر همین اساس، هر 4 تا 6 هفته یک بار باید سم چینی انجام شود. از نکات قابل توجه در این زمینه، این است که سم باید مرطوب نگه داشته شود تا دچار ترک خوردگی نشود. مفصل بخلوق، و سم باید زاویه ی 45درجه با زمین داشته باشند.

2-16-5. پشت اسب

این، یک موضوع قابل بحث است.برخی معتقدند که نمی توان کارزیادی برای پشت اسب انجام داد؛ درحالیکه عده ای موارد ویژهای برای این ناحیه ذکر می کنند، زمانی که اسب نارسایی راه رفتن دارد، تا حدی که در عملکرد آن تأثیرمی گذارد، شیوه های برخوردی متفاوتی را می طلبد؛ به این صورت که ایا اصولاً دامپزشک بررسی را از ناحیه ی پشتی شروع می کند، یا خیر؟

2-16-6. اندام های حرکتی

پا واندام حرکتی، دو ناحیه ی مهم از اندام های اسب هستند. شکل و ساختاراندام حرکتی، بر روی نحوه ی حرکت اسب موثر است. پا یا قسمت پایین اندام حرکتی، اهمیت زیادی در حرکت اسب دارد، و وزن اسب توسط دیواره،میله ها و چنگال تحمل می شود.کف سم به طور طبیعی با زمین تماس پیدا نمی کند. به همین خاطر، سم باید به دقت چیده و کوتاه شود، تا ایستادن و حرکت اسب در خط مستقیم حفظ شود.

استفاده ی دائمی از بانداژ برای اسب ها، مگردر مواقعی ضروری، از قبیل وجود دمل در ناحیه ی تپقگاه و یا سن بالای اسب، ضروری نیست. دلیل این امر، این است که اسب دار در این حالت پای اسب خود را فقط در حالت باندپیچی و نه در حالت طبیعی می بیند.

2-16-7. از شیر گرفتن

اسب ها درزمان زندگی در حیات وحش، علاقه دارند که به صورت گروهی زندگی کنند. پس از بلوغ کره های نر، مادیان دیگر علاقه ای به باقی ماندن کنار آن ها را ندارد،و آن ها را از خود دور می کند؛در صورتی که چنین برخوردی با کره های ماده صورت نمیگیرد،و آن ها برای سال ها با مادرشان زندگی می کنند.

در اولین زمستان پس از زایش، به طور طبیعی شیر مادیان ها کاهش پیدا می کند. کره ها نیز به ناچار باید از نظر غذایی مستقل باشند. بهترین زمان از شیر گیری کره ها، اواخر تابستان است؛چرا که در این زمان، ارزش غذایی علوفه کاهش پیدا می کند (به عبارتی دیگر،تغذیه با چنین علوفه ای برای کره اسب مناسب است؛ چرا که باعث ایجاد ناهنجاری در سیستم گوارش کره نخواهد شد.)

به هر حال، اگرمادیان دوباره آبستن نباشد،نیازی به از شیر گرفتن در این فصل نیست. در زمان از شیرگیری، کره باید در سلامت کامل باشد و از خود استقلال نشان دهد.

چند ماه قبل از شیرگیری، کره باید کم کم به خوردن کنسانتره عادت کند. همچنین، مادیان و کره باید دوباره در طول روز تغذیه شوند و یا این که تغذیه از آخور را شروع کرد.

2-16-8. جدایی کره از مادیان

جدا کردن کره ازمادر،برای کره فاجعه ی دلخراشی است؛ به همین دلیل، تغذیه ی صحیح در این هنگام، چه برای کره و چه برای مادیان، از اهمیت به سزایی برخوردار است. از شیر گرفتن کره، همواره به معنی جدا کردن نهایی او از مادرش نیست؛با این حال،باید سعی کرد تا حد امکان، این جدایی تا هنگامی که کره برای خود یک هم بازی پیدا کند (که این امر برای او از مادرش نیز مهم تر است) به تعویق بیفتد.

در دوران شیرخوارگی، کره تنهااز شیر مادر تغذیه می کند. با پیشرفت مراحل رشد،از غذاهای تکمیلی نیز استفاده می کند، که این فرایند به مرور با مصرف مواد تکمیلی افزایش می یابد، و در عوض از شیر کمتری تغذیه می کند. بسته به مرحله ی رشد کره، می توان آن را بین 5 تا 6 ماهگی از مادیان جدا کرد. مادیان نیز پساز جدا شدن کره از او، تولید شیر را قطع می کند، که این امر باعث کاهش تغذیه او نیز می شود. در مقابل، کره در تمامی مراحل رشد به مصرف بالایی از مواد غذایی نیازمند است.

در اینجا،نخست کره جدا شده را مورد بررسی قرار می دهیم: رشد او بسیار چشمگیراست؛ البته این موضوع هیچ معنایی به جز افزایش حجم بدن او ندارد. برای به دست آوردن این حجم، کره به مواد غذایی موجود در خوراک نیاز دارد. به همین سبب عناصرغذایی،مورد نیاز مادیانی است که در مراحل بحرانی بارداری یا شیردهی قرار دارند.

به منظور تکمیل ساختمان بدن و صرف نظر ازانرژی مورد نیاز بدن کره اسب،به مقدار زیادی مواد پروتئینی و معدنی نیاز است. در این جا باید این نکته را نیز مد نظرداشته باشیم که حیوان، صرف نظر از ماهیچه ها و اندام ها، باید اسکلت بندی خود را نیز تکمیل کند، که در نتیجه، به مقادیرزیادی کلسیم و فسفر نیاز دارد. در این میان، تأمین ویتامین های مورد نیاز حیوان نیز دارای اهمیت خاصی است؛ چرا که یکی از امراض بسیار معروف به نام «راشیتیسم»، که بر اثر آن استخوان ها شکل غیرعادی به خود می گیرند، در اثر کمبود ویتامین D حادث می شود. نیازبه انرژی و پروتئین در موردکره ها، بسیار بالاتراز نیاز هم نوعان بالغ آن ها است. با این وجود، این نیاز ثابت نیست و میزان تقاضای آن، در مراحل مختلف رشد تغییر می کند و با کند شدن سرعت رشد، نیازهای آن نیز کاهش می یابد. بنابراین، نیازهای یک کره بین 6 تا 12 ماهگی در حدود 1: 5/7 و در دوره 13 تا 18 ماهگی1: 6/6 است. پس از 19 تا 24 ماهگی به 1: 9/5، و از بیست و پنجمین ماه تولد به بعد، حدود 1: 5 می رسد و ثابت می ماند. پرواربندی کره ها نیزچاره سازنیست؛ زیرا رشد کره،تنها به میزان تغذیه بستگی ندارد؛بلکه قد و قواره نهایی، به شجره ی اسب و خصوصیات ژنتیکی آن بستگی دارد. یک کره بر اثر خوردن بیش ازاندازه، نمی تواند از حد ژنتیکی نهایی خود که از قبل تعیین شده است، بزرگتر شود.

اغلب تغذیه ای بیش از اندازه باعث تشکیل استخوان بندی سنگین واضافه وزن حیوان می شود؛ زیرا استخوان بندی کره بسیار نرم و جاذب مواد اضافی است. بنابراین، دادن غذای بیش از اندازه به کره، صرف نظر از هزینه های اضافی،نه تنها سودمند نیست، بلکه مضرنیز هست. از طرفی، ممکن است سوء تغذیه سبب شود تا از توانایی های ژنتیکی کره اسب به طورکامل و به هنگام رشد استفاده نشود. از این رو، در امر تغذیه کره، باید همواره اعتدال را حفظ کرد، تا کره پروارو یا دچار سوء تغذیه نشود. پس محاسبه دقیق مقدارغذای مورد نیاز و نیز مراقبت و مشاهده ی دقیق وضعیت کره، به یک اندازه اهمیت دارد.

2-16-9. آموزش و تمرین

طی سه سال اول زندگی اسب ها، استخوان ها به نسبت نرم و در حال شکل گیری و رشد سریع است. به این سبب، به اسب ها نباید تا سه سالگی فشار کاری وارد کرد. در صورتی که این امر رعایت نشود، اسب دچار نارسایی های در ناحیه ی استخوان ها و مفاصل می شود. اسبهای مسابقه را می توان از سنین پایین آموزش داد، ولی به خاطر داشته باشید که به آن ها نیز نباید بیش از اندازه فشار وارد کرد.

به هر حال،به خاطر داشته باشید، در صورتی که یک اسب جوان، در نتیجه ی برنامه ی آموزشی و تربیتی نامناسب و بی موقع، کارایی نامطلوبی داشته باشد، در تمام طول حیات خود نامناسب خواهد بود، و علت نامطلوبی جسمی آن ها، ازخود آنان نیست؛ بلکه در اثر اعمال مدیریت غلط،در نتیجه، نگهداری چنین اسب هایی که ساختمان بدنی مناسب و کارایی ندارند، با در نظر گرفتن عوامل اقتصادی، زمان، نیروی انسانی درگیر و فضا،توصیه نمی شود.

خودآزمایی

1.در هنگام یورتمه، حرکات سوارکار به چه صورت باید باشد؟

2.معادل فارسی اصطلاحات زیر را ذکر کنید:

الف) Cribbingب) Grunting

پ) Wind Suckingت) Crib Wetting

3.روش های مختلف جراحی برای جلوگیری از عارضه ی بلع هوا را توضیح دهید.

4.علت اصلی عارضه ی چوب خواری در اسب چیست؟

5.هورمون ...................... و سیستم ..................... که از تحریک قسمتی از مغزترشح می شوند، باعث تحریک و تیمار می شوند.

6.چهار عامل که باعث دم پرش اسبهای نر می شوند را نام ببرید.

7.طول دوره ی بارداری در مادیان .................. تا ................ روز است.

8.کدام یک از جمله های زیر صحیح است:

الف) میزان بالای استروژن و میزان پایین پروستروژن، برای آبستنی بسیار ضروری است.

ب) در طول بارداری، میزان پروژستروژن بالا، و میزان استروژن پایین می رود.

ج)هنگام زایمان، استروژن پایین، و پروژسترون بالا می رود.

د) میزان هر دو هورمون استروژن و پروژسترون در هنگام زایمان بالا می رود.

9.برای برطرف کردن حالت فحلی خاموش در مادیان های خجالتی، چه روشی مناسب است؟

10.آنستروس یا عدم فحلی را توضیح دهید.

11.بلند ترین صدایی که اسب از خود تولید می کند، چه نام دارد:

الف) خر خر کردن ب) گریه کردن

پ)شیههت) سوت کشیدن

12.اسب موارد زیر را با چه حالاتی بیان می کند؟

الف) خوشامدگوییب) پیدایتکردم

پ) خسته شدمت) گرسنه هستم

13.چه نکاتیرا باید در زمان از شیر گرفتن و جدایی کره از مادیان رعایتکرد؟

14.اثر تغذیه ی بیش از حد در کره ها چیست؟